Við ætlum ekki að þegja lengur

Ef upp kemur eldur í umhverfi okkar; heima hjá okkur, í vinnunni, í skólanum eða í nærliggjandi húsi, þá vitum við hvað við eigum að gera. Við fáum fræðslu frá foreldrum okkar og í skólanum, við erum með verklagsreglur og æfingar í skólum og á vinnustöðum, við erum látin vita hvert við eigum að fara, hvert við eigum að hringja og hvernig við getum komið fólki til bjargar. Líkurnar eru samt þær að þessi eldur muni aldrei kvikna og við munum ekki þurfa að grípa til þessara aðgerða.

Aftur á móti þekkjum við líklegast öll einhvern sem hefur orðið fyrir kynferðisofbeldi, ef við höfum þá ekki upplifað það sjálf. Í þessum aðstæðum vita þó fæstir hvernig eigi að koma fólki til bjargar, hvert eða hvernig þeir eiga að snúa sér. Það eru engar ráðleggingar uppi á vegg í skólastofum, líklegast ekki ráðleggingar frá foreldrum, engar verklagsreglur eða viðbragðsæfingar um hvernig skuli bregðast við. Haldbærar leiðbeiningar um hvernig eigi í raun að slökkva eldinn.

Því miður er þetta raunveruleiki sem við búum við og höfum sjálf skapað okkur. Sem samfélag höfum við tekið þolendum með einskæru þekkingar- og úrræðaleysi. Í staðinn fyrir að viðurkenna ofbeldið og veita þolendum nauðsynlegan stuðning höfum við þess í stað neitað því að ofbeldið eigi sér stað, afsakað það, og það sem er allra verst, látið ábyrgðina falla á þolendur.

Við viljum nefnilega oft frekar afsaka ofbeldið heldur en að horfast í augu við það.

Með þessu höfum við leyft þessu samfélagsmeini að grassera. Þolendur kynferðisofbeldis hafa ekki aðeins lýst skelfilegum viðbrögðum samfélgsins heldur trekk í trekk gagnrýnt óafsakanleg vinnubrögð lögreglunnar í málaflokknum og að auki hefur kerfið í heild sinni sýnt þolendum lítinn stuðning.

Sameinuðu þjóðirnar hafa gert alvarlegar athugasemdir við það hversu lítið hlutfall tilkynntra kynferðisafbrota séu kærð til lögreglu og tekin fyrir dómstóla. Viðmót samfélagsins og kerfisins eru þannig til þess fallin að auka á þungann á herðum þolenda, sem jafnvel kikna undan honum. Það er á okkar ábyrgð að breyta þessu.

Með Druslugöngunni, sem gengin var í fimmta sinn í sumar, höfum við búið til vettvang til að stuðla að þessum breytingum, bæði þeim sem snúa að samfélaginu og kerfinu. Vettvang til að taka afstöðu með þolendum og sýna stuðning í verki. Með hverri göngu skila fleiri skömminni, reyna að sætta sig við fortíðina og horfa til framtíðar.

Samfélagið opnar augun fyrir ofbeldinu, mögulegir gerendur fara vonandi að þekkja mörk sín, lögreglan og löggjafinn hafa brugðist við í kjölfar hennar og ég trúi því að með göngunni séum við ekki aðeins að breyta lífi fólks heldur einnig heiminum. Með því að labba þess litlu leið í gegnum bæinn erum við að ryðja úr vegi hugmyndum, viðhorfum og orðræðu sem hefur eyðilagt líf og orsakað ólýsanlegan sársauka.

Það sem er þó mikilvægast er að ganga þessa göngu ekki bara einu sinni á ári. Við verðum alltaf að taka afstöðu í okkar daglega lífi, ýta á eftir breytingum þegar við tölum við vini og fjölskyldu, tjáum okkur á netinu og jafnvel þegar við göngum til kosninga. 

Við sem mætum í Druslugönguna erum ekki bara fólk í göngu, við erum hreyfing. Þverskurður samfélagsins sem sameinast í baráttunni gegn ofbeldinu og þögguninni. Við erum að búa til samfélag þar sem að enginn veigrar sér við að kæra vegna þess að það hefur ekki trú á dómsstólum eða fær að heyra frá lögreglunni að það hreinlega taki því ekki.

Samfélag þar sem allir þekkja mörk sín og annarra, allir vita hvernig á að bregðast við ofbeldi og allir taka afstöðu með þolendum. Samfélag þar sem að allir eiga rétt á að lifa sínu lífi án þess að líkama þeirra og sálarlífi sé ógnað. Án þess að ofbeldi sé tekið sem gefnum hlut sökum hegðunar, klæðaburðar, fötlunar eða nokkurs annars.

Við höfum lagt grunninn að þessum breytingum og það er mikilvægara en nokkru sinni að halda baráttunni áfram. Svo einn daginn, þegar boðað verður til Druslugöngu, verði eldarnir hættir að kvikna.

Þessi grein er skrifuð sem hluti af greinarskriftarátaki Jafnréttisnefndar SHÍ fyrir Jafnréttisdaga 2015. Dagskrá má finna hér