Árvissar deilur um laun bæjarstjóra Hafnarfjarðar

Í Hafnarfirði starfar nú í fyrsta skipti í langan tíma faglega ráðinn bæjarstjóri. Ráðning hans byggir á því mati okkar, sem nú förum með ábyrgð, að fagleg framkvæmdastjórn í æðsta embætti þriðja stærsta sveitarfélags Íslands sé löngu tímabær ráðstöfun. Ekki síst eftir kjörtímabil þar sem þrír einstaklingar vermdu bæjarstjórastólinn á fjórum árum á grunni gamaldags pólitískra hrossakaupa.

Gunnar Helgi Kristinsson, prófessor í stjórnmálafræði, lýsir í bók sinni „Hin mörgu andlit lýðræðis“ að íbúar telji að þar sem sé pólitískur bæjarstjóri komist ólík sjónarmið síður að í umræðunni. Einnig telji þeir að fyrirgreiðsla, kunningsskapur og frændsemi séu umfangsmeiri en í þeim sveitarfélögum þar sem er ópólitískur bæjarstjóri.

Ráðning bæjarstjóra út fyrir raðir framboðslista, á grunni opins auglýsingaferlis, hlýtur því að teljast ábyrgt skref í rétta átt.

Laun bæjarstjóra í fullu starfi

Minnihluti bæjarstjórnar Hafnarfjarðar hefur tekið þá sérkennilegu afstöðu, sem sett var fram í fjölmiðlum um liðna helgi annað árið í röð, að faglega ráðinn bæjarstjóri skuli þiggja lægri heildarlaun en væri hann oddiviti stjórnmálaflokks. Í júlí í fyrra taldi minnihlutinn eðlilegan launamun á þessum tveimur ráðningarformum nema 31,5%, en þetta árið er framsett tala 27,7%.

Til grundvallar gagnrýni minnihlutans liggur sú afstaða að ekki skuli greiða faglega ráðnum bæjarstjóra fyrir störf með bæjarráði og bæjarstjórn. Minnihlutinn í bæjarstjórn virðist vilja að þau u.þ.b. 30% heildarlauna síðasta bæjarstjóra sem tengd voru við ráð og nefndir falli brott og að fagmaður ráðinn á grundvelli þekkingar og reynslu sinni þeim störfum án greiðslu.

Ekki skal ég dæma um hvort þetta byggir á því að fyrri bæjarstjórar hafi sinnt 130% starfi, eða að faglega ráðin staða sé 70%, ég læt málshefjendur um þá túlkun.

Sé hins vegar litið á kjör bæjarstjóra sem heildarlaun, að starfið sé jafnumfangsmikið á þessu kjörtímabili og þeim fyrri, er rétt mat á breytingu heildarlauna 15% á þeim samanburðartíma sem minnihlutinn hefur valið, fyrri helmingi áranna 2014 og 2015. Séu hins vegar endanleg heildarlaun fyrri bæjarstjóra borin saman við heildarlaun þess sem nú starfar, er munurinn milli þeirra launaseðla 12,2%.

Jafnframt má geta þess að afturvirk breyting varð á launum æðstu stjórnenda Hafnarfjarðarbæjar á síðasta ári, með gildistöku frá maí 2014. Sú breyting byggði á nýgerðum kjarasamningum stéttarfélaga og losaði 6%. Ákvörðun um þetta var tekin eftir að nýr bæjarstjóri kom til starfa, en var þó ekki látin gilda um launakjör hans eins og þau voru ákvörðuð við ráðningu. Hækkunin náði hins vegar til launa – og þarmeð biðlauna – fráfarandi bæjarstjóra og jafnframt annarra kjörinna fulltrúa.

Þrír bæjarstjórar á síðasta kjörtímabili

Á síðasta kjörtímabili fluttist embætti bæjarstjóra milli þriggja einstaklinga. Eftir afsögn bæjarstjóra Samfylkingar sem hugðist sitja áfram eftir kosningar þrátt fyrir að ná ekki kjöri til bæjarstjórnar, tók við oddviti flokksins og kláraði fyrri helming kjörtímabilsins. Þá urðu helmingaskipti og við tók sá bæjarfulltrúi sem hlotið hafði minnstan stuðning íbúa í lýðræðislegum kosningum, oddviti og eini bæjarfulltrúi VG.

Hvorugur seinni bæjarstjóranna tveggja bjó að fyrri reynslu í embætti. Það tekur tíma að setja sig inn í störf og má því segja að kjörtímabilið hafi verið starfsþjálfun tveggja bæjarstjóra sem í dag eru horfnir til annarra starfa. Hvort fjármunum bæjarbúa hafi verið vel var í það verkefni skal hér ósagt látið.

Öll laun hækkuð nema bæjarstjóra

Meðal snúinna verkefna sem sveitarfélögin um land allt glíma við um þessar mundir er að mæta umtalsvert auknum launakostnaði í kjölfar kjarasamninga ársins 2014. Bæjarstjórn Hafnarfjarðar lítur almennt á þann aukna kostnað sem jákvæða fjárfestingu í mannauði, þrátt fyrir að talsverða útsjónarsemi þurfi til að finna fjármagn til að mæta henni.

Í hálfsársuppgjöri bæjarins sem birt var í síðustu viku kemur fram að leiðréttingar vegna kjarasamninga síðasta árs standa enn yfir. Hvað Hafnarfjörð varðar hljóðar breyting á starfsmatskerfi stórs hluta starfsmanna upp á 200 milljónir. Þar er um varanlega launabreytingu að ræða, sem að hluta til er afturvirk.

Hvað sem fólki kann að finnast um launakjör framkvæmdastjóra Hafnarfjarðarkaupstaðar, er raunveruleikinn sá að frá vori 2014 hafa allir starfsmenn bæjarins, kjörnir fulltrúar og æðstu embættismenn fengið launahækkun af einhverju tagi, nema bæjarstjórinn, sem hefur haft óbreytt föst laun frá fyrsta degi.