Hverjir koma að stefnumörkun fyrirtækja?

Stefnumörkun er orðin árlegur viðburður hjá flestum fyrirtækjum. Ferlið getur verið mismunandi umfangsmikið á milli ára en allir stjórnendur eru meðvitaðir um að í nútíma samfélagi breytist umhverfið það ört að stefnumörkun á þriggja ára fresti dugar ekki til. Enn fremur eru flest fyrirtæki farin að útvíkka hóp þátttakenda í ferlinu. Áður fyrr fór þröngur hópur stjórnenda í hina hefðbundnu SVÓT-greiningu (styrkleika-veikleika-ógnanir-tækifæri) og út frá henni var stefnan mörkuð. Í dag leita stjórnendur til allra helstu hagaðila, eins og starfsmanna, viðskiptavina, samstarfsaðila og síðast en ekki síst stjórnarinnar og/eða eigenda eftir innleggi í ferlið.

Vannýtt auðlind

Eitt af meginhlutverkum stjórna er að móta stefnu viðkomandi fyrir­tækis. Alltof oft er sú stefnumörkun unnin af stjórnendum fyrirtækisins án beinnar aðkomu stjórnar nema þá til þess eins að samþykkja þá stefnu sem hefur verið mörkuð. Í þeim tilfellum eru stjórnendur að vannýta þá auðlind sem býr í stjórn viðkomandi fyrirtækis. Stjórnarmenn eiga auðveldara með að horfa hlutlausum augum á starfsemi fyrirtækisins og hafa oft víðtæka reynslu frá öðrum rekstri sem útvíkkar umræðuna. Það er því mikilvægt að teikna upp ferlið á þann hátt að aðkoma stjórnar verði þannig að sú stefna sem verður mörkuð verði sameiginlegt leiðarljós stjórnarinnar og stjórnenda.

Eins og rauður þráður

Stefnumörkun á að vera eins og rauður þráður í gegnum starfsáætlanir stjórna. Fyrst er það aðkoman að mótun hennar, síðan samþykki hennar og loks eftirfylgni og rýni. Þau gestsaugu sem stjórnarmenn hafa á starfsemi fyrirtækisins ættu að auðvelda gagnrýna umræðu um það hvort sú stefna sem mörkuð hefur verið sé að skila þeim árangri sem til var ætlast. Ef ekki, þarf að endur­skoða hana og út frá fyrir­liggjandi staðreyndum.

Aðkoma eigenda/hluthafa að stefnumörkun ætti að vera eins og allra annarra hagaðila. Það er mikilvægt að kalla eftir sjónarmiðum og taka mið af þeim eigenda/hluthafastefnum sem liggja fyrir. Það er hins vegar stjórnarinnar að bera ábyrgð á þeirri stefnu sem er mörkuð hverju sinni og stjórnendanna að fylgja henni eftir.

Hraði breytinga er mjög mismunandi eftir atvinnugreinum en í dag eru breytingarnar það örar í flestöllum starfsgreinum að ekki er svigrúm til margra mánaða vinnu við stefnumörkun. Betra er að innleiða vel þokkalega góða stefnu en að innleiða aldrei þessa einu réttu stefnu sem lítur aldrei dagsins ljós!