Spá fullkomnum stormi krísna

Loftslagsbreytingar af manna völdum, hnattræn misskipting auðs og aukin hagnýting auðlinda jarðar koma til með hafa gífurleg áhrif á samfélag manna á næstu áratugum. 

Þetta er kemur fram í rannsóknarniðurstöðum bandarískra vísindamanna. Sagnfræðingur segir viðvörunarbjöllurnar sannarlega klingja en ítrekar að þeir sem trúi á drauga, sjái drauga.

Rannsóknin var unnin af hópi náttúru- og félagsvísindamanna en fjármögnuð af rannsóknarmiðstöð Goddard hjá bandarísku geimvísindastofnuninni NASA.

Í rannsókninni draga vísindamennirnir upp mynd af einskonar fullkomnum stormi krísna sem þeir telja að geti rifið í sundur sjálft iðnaðarsamfélagið.

Hugmyndir og fullyrðingar um hrun stórvelda eða iðnaðarsamfélag eru ávallt umdeildar og sannarlega á jaðrinu. Markmið rannsóknarinnar var að taka saman söguleg gögn og staðreyndir sem sýna fram á að ferli hruns og uppbyggingar samfélaga hefur endurtekið sig margoft í mannkynssögunni. Snarbratt hrun er í raun algengt.

Vísindamennirnir undirstrika nokkrar staðreyndir máli sínu til stuðnings. Þar sem viðmiðunarárið er 2030.

Fólksfjölgun er rót vandans. Við erum 7 milljarðar í dag en árið 2030 er gert ráð fyrir að við verðum vel yfir átta milljarðar.



Mikil eftirspurn eftir vatni fylgir þessari þróun. Gert er ráð fyrir að bilið milli framboðs vatns og eftirspurnar verði fjörutíu prósent eftir sextán ár.



Minni uppskera og óstöðugur landbúnaður sem fylgir loftslagsbreytingum mun í þokkabót keyra upp matvælaverð sem aldrei fyrr. Það mun tvöfaldast fyrir árið 2030.



Rannsakendur benda á fimm birtingarmyndir aukins álags á auðlindir okkar. Álag á matvæla- og landbúnaðarframleiðslu, aukin eftirspurn eftir hreinu vatni, stóraukin eftirspurn eftir orku, harðnandi samkeppni um málma og steinefni og að lokum hert stefna þjóða þegar kemur að vernd eða einokun auðlinda.

„Kiljan sagði að ef þú trúir á drauga, þá sérð þú drauga,“ segir Guðni Th. Jóhannesson, sagnfræðingur. „Ég er ekki sannfærður um þeir hafi rétt fyrir sér í þessum niðurstöðum.“

„Það er auðvelt að líta kringum sig og sjá viðvörunarbjöllurnar klingja. Vissulega hafa stórveldi og samfélög fallið í gegnum tíðina.“

Guðni ítrekar að mannskepnan hafi aðlagast breyttum aðstæðum, þó með mismiklum árangri.

„Vissulega falla samfélög fyrir gerðir mannanna. Og þau munu gera það áfram. En eins og hagfræðingurinn sagði „sé litið til lengri tíma þá látum við öll lífið“.