Myndaði utangarðsmenn í Reykjavík

„Það stóð til að einn utangarðsmaður yrði viðstaddur sýningaropnunina, en hann var ekki í ástandi til að mæta,“ segir Gísli Hjálmar Svendsen, sem gefur bráðum út ljósmyndabók um utangarðsmenn. Hann er nýútskrifaður úr Ljósmyndaskólanum og opnaði sýningu ásamt skólafélögum sínum með myndum af útigangsmönnum í Lækningaminjasafninu við Nesstofu um síðustu helgi. Sýningunni lýkur næsta sunnudag. „Ég hef verið að dokúmentera undanfarin ár hóp fólks sem kallað er rónar. Ég hallast meira að hugtakinu utangarðsfólk,“ segir Gísli. Bókin heitir Flogið úr feni nætur.

Gísli fékk áhuga á málaflokknum árið 2007. „Sviplegt dauðsfall í fjölskyldunni sem tengdist fólki í þessari stöðu kveikti áhuga minn. Ég dvaldi meðal utangarðsfólks daga og nætur í þessum gámum úti á Granda og tók myndir. Þar hef ég verið með annan fótinn síðan árið 2011.“ Við tökur á myndum varð Gísli vitni að ýmsu, og tók meðal annars upp vídeó og myndir af ofbeldi, en sleppti grófasta ofbeldinu úr bókinni. „Svo vildi ég ekki hafa með myndir af fólki sem var augljóslega að fara að gera eitthvað í sínum málum. Ég vildi ekki spilla fyrir fólki sem er að reyna að fóta sig í lífinu. Ekki það, persónulega finnst mér ekkert skammarlegt við að eiga svona fortíð. En það gæti bakað einhverjum vandræði, og það vil ég ekki gera,“ segir Gísli.

Allir sem tóku þátt veittu samþykki sitt fyrir birtingu myndanna. „Ég hef aldrei farið dult með ætlunarverk mitt. Ég tók ýmist viðurkenningar upp á myndband, eða fékk skriflega viðurkenningu frá fólki. Stundum þrjár eða fjórar frá sömu manneskjunni. Ég reyndi að ná þeim á milli neyslutúra, þegar þau voru í ástandi til að veita samþykki. Það vissu allir frá upphafi hver tilgangur minn með verkefninu var, það er að segja að vekja samfélagið af dvala í sambandi við þessi mál, og voru þau öll mjög áhugasöm um að taka þátt í verkefninu. Markmiðið með því að gefa út þessa bók er fyrst og fremst að reyna að svipta af málaflokknum þessari helgislepju og tilfinningarunki sem hefur einkennt hann, sem hefur lítið sem ekkert með batalíkur einstaklings í svona ástandi að gera,“ segir Gísli.