Höfum öll verk að vinna

Til að ná sem bestum árangri í atvinnulífinu og menntakerfinu er samvinna lykilatriði, enda atvinnulífið háð menntakerfinu og öfugt.

Fulltrúar ýmissa fyrirtækja sem ég hef heimsótt á umliðnu ári, meðal annars í nýsköpunar- og tæknigeiranum, hafa lýst áhyggjum sínum af því að hér á landi séu ekki að útskrifast nægilega margir tækni- og iðnmenntaðir einstaklingar. Að þörfin sé mun meiri en skólakerfið sé að anna í dag. Vandinn liggur ekki endilega í því að það sé skortur á nemendum, heldur kannski frekar í því að nemendur velji sér ekki nám í samræmi við þarfir atvinnulífsins og þá samfélagsins í heild.

Hvað er til ráða?

Við þessu þarf að bregðast því vel menntað fólk er forsenda þess að okkur takist að styðja við og efla atvinnulífið og nýsköpun í landinu.

En hvað er til ráða? Ég tel að það sé lykilatriði að byrja snemma og miklu fyrr en við gerum núna í skólakerfinu að vekja áhuga nemenda á iðn- og tækninámi. Við þurfum líka að huga að ímyndinni – að ungu fólki finnist ekki síður „svalt“ að læra gullsmíði, rafvirkjun eða tölvunarfræði en því finnst að læra lögfræði, hjúkrun eða viðskiptafræði.

Það er vissulega gott samstarf víða milli atvinnulífsins og skólakerfisins – en við þurfum að efla það enn frekar. Sem dæmi um góðan árangur má nefna Háskólann í Reykjavík sem hefur haft það að meginmarkmiði frá stofnun að efla menntun á sviði tækni, viðskipta og lögfræði í nánu samstarfi við atvinnulífið sjálft. Einnig má nefna frábært starf sem unnið er hjá Keili, meðal annars í samvinnu við fyrirtæki í ferðaþjónustu og orkugeiranum.

Byrja fyrr – horfa fram í tímann

En við þurfum að byrja fyrr til þess að nemendur átti sig á þeim valkostum sem þeir hafa. Hefðbundið bóknám hentar ekki öllum og mikilvægt er að beina unga fólkinu fyrr inn á þær brautir sem henta hverjum og einum, til að mynda í iðn- og verknám. Einnig er mikilvægt að horfa fram í tímann og átta okkur betur á því hvaða menntun og reynslu við munum koma til með að þurfa eftir 10 ár, 20 ár. Menntun tekur tíma og því ítreka ég mikilvægi þess að byrja snemma.

Ég horfi með aðdáun til fyrirtækja eins og Skema sem kennir börnum strax á grunnskólaaldri tölvuforritun. Aðferðir þeirra eru sannarlega að virka og við þurfum á fleiri slíkum lausnum að halda. Ég velti því fyrir mér hvort útfæra megi eitthvað sambærilegt yfir á iðn- og verknám strax í grunnskóla til að sem flestir fái að kynnast handverki og þannig öðlast þekkingu og áhuga til framtíðar.

„Forritarar framtíðarinnar“ eru annað vel heppnað verkefni, en þar tóku fyrirtæki af öllum stærðum sig saman um að stofna sjóð og taka þannig með beinum hætti þátt í því að efla forritunar- og tæknimenntun í grunn- og framhaldsskólum í formi styrkja til einstakra verkefna.

Við höfum sannarlega verk að vinna – ekki síst í því að breyta hugarfari eins og ég nefndi áður og þar er hlutverk okkar foreldra einnig stórt. En ábyrgðin liggur einnig hjá stjórnvöldum og atvinnulífinu. Stefnumörkun menntamálaráðherra í nýframkominni Hvítbók um umbætur í menntamálum er mikilvægt innlegg inn í þessa vinnu.

Ábyrgðin er hjá okkur öllum

Það eru gríðarlega spennandi störf víða í boði. Við erum að sjá mikinn vöxt í greinum eins og líftækni, upplýsingatækni, leikjaiðnaði, grænni tækni og kvikmyndaiðnaði svo eitthvað sé nefnt. Ef af öllum þeim verkefnum sem við sjáum á teikniborðinu núna verður munum við auk þess þurfa fleira fagmenntað starfsfólk í mannvirkjagerð og málmiðnaði.

Ábyrgðin er hjá okkur öllum. Verkefnið er vissulega stórt, en ekki stærra en svo að ef við vinnum markvisst og í takt mun okkur takast það hratt og vel. Það eiga allir að geta fundið sér nám og atvinnu við hæfi – tækifærin eru til staðar. Til þess þarf menntakerfið að uppfylla væntingar nemenda og þarfir atvinnulífsins og hér höfum við öll verk að vinna.