Niðurskurður í framhaldsskólum

Það blása kaldir vindar um menntamálaráðherra þessa dagana. Ef það frumvarp til fjárlaga sem nú liggur á borðinu nær fram að ganga liggur fyrir að skorið verður rækilega niður í menntamálum.  Litlir framhaldsskólar úti á landi verða fyrir þungum búsifjum og þeir sem eru orðnir 25 ára og hyggjast snúa aftur í nám er vísað á stofnanir sem ýmist eru vanbúnar til að taka á móti þeim eða jafnvel ekki til. Landsbyggðarþingmenn og sveitarstjórnarmenn hafa þungar áhyggjur og skólamenn enn þyngri. Einu getur þó menntamálaráðherra glaðst yfir. Nær allir virðast í sjöunda himni með mesta niðurskurðinn, eins árs niðurskurð á bóknámi til stúdentsprófs. Margir líta jafnvel svo á þetta séu stórkostlegar framfarir. Lítum nú aðeins á þessar mestu umbætur í íslenskum menntamálum síðustu áratugi.

 

Tökum dæmi af tveimur mjög svipuðum framhaldsskólum sem bjóða upp á bóknám, þeir eru með tvær brautir, mála- og náttúrufræðibraut. Rétt er að taka fram að þessar brautir eru tilbúningur höfundar, óvíst er að nokkur framhaldsskóli sé með nákvæmlega svona brautir því enn hafa skólarnir sjálfstæði til að marka sér sérstöðu og móta það nám sem fram fer. Dæmin eru aðeins til að sýna hvaða áhrif niðurskurðurinn getur haft.

Hér er ekki gert ráð fyrir að neinir áfangar færist ofaní grunnskólana því fyrirmæli um slíkt hafa ekki borist frá ráðuneytinu hins vegar er gert ráð fyrir að skólaárið lengist um fimm daga auk annarra ráðstafana sem gera skerðingu námsins um 20%.

Skólameistararnir fara mismunandi leiðir í niðurskurðinum. Skólameistari A reynir eftir bestu getu að halda einkennum brautanna og sker því niður þær greinar sem ekki tengjast kjarna þeirra. Þá lítur 20% niðurskurðurinn svona út.

Skólameistari B telur hins vegar að betra sé að veita nemendum sem yfirgripsmesta menntun og grípur því til almenns niðurskurðar í flestum greinum. Þá lítur niðurskurðurinn svona út.

Það er sama hvor aðferðin er notuð, eftir stendur stórlaskað stúdentspróf. Óhætt er að fullyrða að nýstúdentar með þessi próf komast ekki inní einn einasta erlendan háskóla sem stendur undir nafni og ég dreg í efa að þessi menntun dugi þeim til að hefja nám í ýmsum deildum Háskóla Íslands. Sem dæmi má nefna að danskir háskólar gera ráð fyrir að minnsta kosti 15 einingum í ensku og því kemst nýstúdentinn af náttúrufræðibrautinni ekki beint inn í danska háskóla. Stúdentarnir yrðu því að taka hálft til eitt ár í aðfararnám áður en þeir hefja eiginlegt nám í sinni grein. Það er því erfitt að sjá hvað sé svona gott og æskilegt við þá styttingu náms til stúdentsprófs sem allir keppast við að lofa og prísa.

    

Menntamálaráðherra hefur lýst því yfir að hann ætli að skera stúdentsprófið niður hvað sem tautar og raular og hann mun væntanlega láta gagnrýni og rök fagfólks eða fræðimanna sem vind um eyru þjóta. Þeir einu sem hugsanlega geta stöðvað hann eru foreldrar þeirra barna sem hefja nám í framhaldsskólum á næstu árum og skerðingin mun koma niður á, þeir eru jú kjósendur, nema náttúrlega að þeir telji þetta réttlætanlegan fórnarkostnað svo börnin geti lokið framhaldsskóla einu ári fyrr.