Agaleysi í rekstri ríkissjóðs

Ríkissjóður var rekinn með 40,5 milljarða króna greiðsluhalla á síðasta ári. Um þriðjungur fjárlagaliða, það er 142 liðir af 435, fóru fram úr fjárheimildum á árinu, að því er fram kemur í nýrri skýrslu Ríkisendurskoðunar. Stofnunin kemur með tillögur til að draga úr agaleysi í rekstri ríkissjóðs.

Í skýrslunni sem er um framkvæmd fjárlaga síðasta árs er farið yfir árangur í rekstri ríkissjóðs frá janúar til desember í fyrra.

Þar kemur fram að á síðasta ári var ríkissjóður rekinn með 40,5 milljarða króna greiðsluhalla sem er 5,8 milljarða króna lakari útkoma heldur en fjárlög ársins gerðu ráð fyrir.

Um þriðjungur fjárlagaliða, þ.e. 142 liðir af 435, fóru fram úr fjárheimildum á árinu og námu frávikin á þeim samtals 13,1 milljarði króna eða 2,3 prósentum af heildarfjárheimild.

Hækkanir á fjárheimildum með fjáraukalögum of tíðar og miklar

Lengi hefur tíðkast að auka við fjárheimildir fjárlaga með fjáraukalögum þótt heldur hafi dregið úr slíku undanfarin ár vegna þröngrar fjárhagsstöðu ríkissjóðs. Að mati Ríkisendurskoðunar eru slíkar hækkanir á fjárheimildum samt ennþá of miklar til að samrýmast agaðri stjórn ríkisfjármála.

Til að bregðast við þessu agaleysi í ríkisfjármálum kemur Ríkisendurskoðun með ábendingar til fjárlaganefndar Alþingis í skýrslunni þar má nefna í fyrsta lagi að auka þurfi aga í fjárlagaframkvæmd og stöðva ítrekaðan hallarekstur stofnana.

Í öðru lagi að ráða bóta á uppsöfnuðum halla stofnana sem náð hafa að laga rekstur sinn.

Skoða þarf fjárveitingar til FME og Mannvirkjastofnunar

Í þriðja lagi að rétta af stöðu fjárlagaliða með neikvætt bundið eigið fé, en þarna á Ríkisendurskoðun við að taka þurfi verklag við mörkun tekna til skoðunar með það fyrir augum að efla útgjaldastýringu ríkisins og koma í veg fyrir að stofnað sé til útgjalda með því að ráðstafa tekjum fyrirfram.

Ríkisendurskoðun segir jafnframt að skoða þurfi forsendur fjárveitinga til fjárlagaliða með markaðar tekjur. Þarna tiltekur Ríkisendurskoðun að fjárlaganefnd þurfi sérstaklega að skoða fjárveitingar til Fjármálaeftirlitsins og Mannvirkjastofnunar í ljósi þess hvert teljist vera eðlilegt rekstrarumfang þessara stofnana. Ríkisendurskoðun telur að bæta þurfi áætlanagerð vegna nokkurra fjárlagaliða. Þetta á til að mynda við um fjárlagaliði vegna málskostnaðar í opinberum málum, opinberrar réttaraðstoðar, bóta brotaþola og ríkisábyrgðir.

Þá leggur stofnunin til að dregið verði úr viðbótarfjárheimildum í fjáraukalögum. Það er mat stofnunarinnar að til þess að auka á festu í fjárstjórn ríkisins ætti einungis að gera breytingar á fjárlögum með fjáraukalögum ef um er að ræða „ófyrirséð og brýn útgjaldatilefni.“