Lágmarka hættuna á umhverfisslysi af völdum Fernöndu

Varðskipið Þór neyddist til að draga flutningaskipið Fernöndu úr Hafnarfjarðarhöfn í gær eftir að eldur kom upp að nýju. Skipið var dregið á haf út til að auðvelda slökkvistarf og draga úr hættu á umhverfisvá vegna elds og reyks. Þá auðveldaði það slökkvistarf að færa skipið úr höfninni.

„Við tókum þessa ákvörðun í samráði við alla hlutaðeigandi aðila og ég tel hana hafa verið rétta á þeim tímapunkti sem hún var tekin. Það er eðli björgunarstarfa að það þarf sífellt að taka ákvarðanir byggðar á takmörkuðum forsendum. Ef ákvarðanir reynast rangar þá breytum við þeim,“ segir Jón Viðar Matthíasson, slökkviliðsstjóri Slökkviliðs höfuðborgarsvæðisins, aðspurður hvort það hafi verið mistök að flytja skipið til hafnar í Hafnarfirði. Hann segir í samtali við Fréttablaðið að ákvörðunin hafi verið tekin þegar talið var að eldurinn væri slokknaður.

Jón Viðar segir eldinn í skipinu hafa valdið hans eigin mönnum mestri hættu, en auðvitað hafi íbúar bæjarins orðið fyrir umtalsverðum óþægindum vegna reyks. „Slökkvistarf í skipum er mjög flókið og erfitt verkefni, verkið gekk ágætlega framan af en þegar ljóst varð að eldurinn hélt áfram að breiðast út tók ég ákvörðun um að stofna ekki mínum mönnum í hættu, þar sem þarna var ekki um að ræða neina lífbjörg heldur bara verðmætabjörgun,“ segir Jón Viðar.

Hann segir framhaldið óljóst. Ekki liggi fyrir nákvæmlega hversu mikið hafi verið af olíu í skipinu þegar kviknaði í og erfitt að gefa sér hversu mikið gæti verið eftir af olíu til að brenna. „Það er ekki olían sjálf sem brennur heldur gufur sem hún gefur frá sér þegar hún hitnar. Í svona lokuðu rými getur það gengið hægt, en auðvitað er mögulegt að olían hafi lekið víðar en um tankinn, til dæmis út í vélarrýmin. Þetta gæti mögulega tekið einhverja sólarhringa og það eru margir óvissuþættir í þessu sem þarf að fylgjast náið með og bregðast við,“ segir Jón Viðar.

Um er að ræða gasolíu, sem er fremur létt olía og ekki eins hættuleg og svartolía ef hún fer í sjóinn þar sem einfaldara er að ráða við hana.

Hrafnhildur Stefánsdóttir, upplýsingafulltrúi Landhelgisgæslunnar, segir í samtali við Fréttablaðið að við næstu skref sé aðallega horft til þess að lágmarka hættu á að skipið sökkvi með hliðsjón af umhverfisvá en fyrst og síðast að tryggja öryggi allra þeirra aðila sem koma að aðgerðinni. Helstu áhyggjur Landhelgisgæslunnar eru af því að skipið sökkvi með ófyrirsjáanlegum afleiðingum.

„Það er stefnt á svæði sem eru fjarri hrygningarsvæðum og veiðislóðum og þar sem vindáttin er hagstæð. Það er margt að hugsa um eins og hugsanlegt rek skipsins ef við neyðumst til að hætta drætti af öryggisástæðum, til dæmis ef skipið sekkur,“ segir Hrafnhildur.

Hrafnhildur segir Þór útbúinn mengunarvarnabúnaði ef svo skyldi fara að olía færi í sjóinn, þar sem settar væru upp girðingar í kringum olíuna og henni svo dælt upp í varðskipið.

Helgi Jensson, ráðgjafi hjá Umhverfisstofnun, segir stofnunina aðallega horfa til þess hvar sé heppilegast, út frá umhverfissjónarmiðum, að staðsetja skipið ef svo illa færi að það sykki með olíu um borð.

Hann segir staðsetninguna aðallega miðast við að að skipið sé fjarri hrygningarsvæðum, veiðislóðum og við hentuga hafstrauma. Umhverfisstofnun ásamt Hafrannsóknastofnun hefði lagt til að skipið yrði flutt töluvert langt vestur af miðjum Faxaflóa, í kringum 24. breiddargráðu eða vestar.

Helgi tekur fram að aðkoma Umhverfisstofnunar að málinu sé aðeins ráðgefandi, skipið sé alfarið undir stjórn Landhelgisgæslunnar.