Enn frekari misskilningur

Heiðar Már Guðjónsson fjárfestir birti enn eina greinina um sama efnið, meintan misskilning minn á ýmsum málum, í Fréttablaðinu 19. febrúar. Helsta nýmælið er að hann kemst nú að þeirri niðurstöðu að ég skilji ekki grunnatriði fjármála.

Þar er ég raunar sammála honum. Þ.e. ég viðurkenni fúslega að ég skil ekki það sem Heiðar Már telur grunnatriði fjármála. Greinin byggir nefnilega fyrst og fremst á þeirri nýstárlegu kenningu Heiðars Más að fyrirtæki sem eru með tekjur í einni mynt og útgjöld í annarri hljóti að vera gjaldþrota. Það fæ ég ekki skilið og hef aldrei séð þessa kenningu áður, nema auðvitað í greinum þessa pennavinar míns.

Þetta telur hann réttlæta að kalla til landsins hjörð erlendra bankamanna og lögfræðinga til að laga stöðuna. Það tel ég óþarfa en fagna því þó að fram kom hjá Heiðari Má að þeir myndu gera þetta án allrar vonar um hagnað eða þóknun fyrir sjálfan sig. Manni hlýnar um hjartaræturnar við að frétta af slíku fólki.

Staðan einföld

Staða Orkuveitunnar, sem málið snýst um, er einföld. Hún hefur talsverðar tekjur í erlendri mynt, sem duga fyrir vöxtum og hluta afborgana af erlendum lánum. Jafnframt hefur hún talsverðar tekjur í krónum. Vegna þess þarf fyrirtækið að nota hluta af tekjum í krónum til að kaupa erlenda mynt. Nánar tiltekið þarf OR að kaupa jafnvirði um 8 til 9 milljarða króna af gjaldeyri á ári næstu fimm ár miðað við núverandi horfur. Það er vel innan við 1% af gjaldeyristekjum þjóðarbúsins og skiptir ekki sköpum fyrir gengi krónunnar. Eftir fimm ár lækkar þörfin til muna og á endanum verður OR seljandi en ekki kaupandi á gjaldeyri. Ef lán sem koma á gjalddaga næstu fimm ár verða endurfjármögnuð að einhverju marki verða kaupin sem því nemur minni þann tíma.

Þessi gjaldeyriskaup eru ekki óvænt. Það var beinlínis að þeim stefnt þegar teknar voru ákvarðanir um fjármögnun fyrirtækisins á árum áður. Sem dæmi má nefna að miklar framkvæmdir í skólpmálum á höfuðborgarsvæðinu voru fjármagnaðar með erlendum lánum sem Reykjavíkurborg tók en hvíla nú á OR. Þá lá fyrir að skólpdælurnar myndu ekki spýta út úr sér evrum eða jenum. Þess í stað yrði að greiða lánin niður með tekjum í krónum. Það er líka staðan nú. Flóknara er þetta ekki.

Meira þarf ekki að segja um meinta þörf OR fyrir fjárhagslega endurskipulagningu eða önnur mál sem Heiðar Már hefur bryddað upp á og talið mig misskilja.

Stórtæk peningafölsun

Ég ætla mér hins vegar að viðurkenna að ég skil ekki eitt af grunnatriðum hagfræðinnar til viðbótar, eða a.m.k. ekki eins og Heiðar Már sér þau grunnatriði. Þar er ég að vísa til snilldarhugmyndar hans um að leysa vanda krónunnar með stórtækri peningafölsun, öðru nafni einhliða upptöku á erlendri mynt. Þá falsa menn að vísu ekki seðla og mynt – skárra væri það nú! – en falsa þess í stað það sem skiptir miklu meira máli og er mun stærri hluti peningamagns í nútímahagkerfi, þ.e. rafeyrinn, innstæður landsmanna og aðrar peningalegar eignir. Þessi hugmynd hefur einungis einn galla. Hún virkar ekki. Enginn heilvita maður utan Íslands myndi samþykkja að fá greitt með millifærslu í t.d. íslenskum evrum eða Kanadadollurum. Þeir vildu það ekkert frekar en seðla sem prentaðir eru úti í bílskúr. Þessi mynt væri búin til á Íslandi og yrði aldrei gjaldgeng utanlands. Eina vonin til þess að þetta gangi upp er að hafa hér gjaldeyrishöft að eilífu. Þá getum við kallað innlendu myntina hvað sem er, dollara, evru eða pund. Gull þess vegna. Við getum bara ekki gert ráð fyrir að aðrir trúi því.