Ferðamaðurinn er "kjöríbúi“ hvers sveitarfélags

Að undanförnu hefur farið fram mjög góð og gagnleg umræða um framtíð íslenskrar ferðaþjónustu en að mínu mati hefur verið einblínt um of á efnahagsleg áhrif af ferðamönnum og fjölgun ferðamanna.

Samfélagslegu áhrifin af ferðamönnum og ferðaþjónustunni hafa lítt verið til skoðunar og nánast ekkert rædd eða talin til tekna þótt öll rök hnígi að því að þau áhrif geti verið allt eins mikilvæg fyrir Ísland.

Einn stærsti kosturinn við ferðamenn, bæði innlenda og erlenda, er að þeir koma inn í viðskipta-, efnahags- og atvinnulífið eins og hverjir aðrir íbúar þessa lands. Þessir nýju „íbúar“ styrkja og styðja margvíslegan rekstur á viðkomandi svæðum ásamt því að stuðla að hærra þjónustustigi fyrir heimamenn, til dæmis með bættum samgöngum, fjölgun veitingahúsa, hótela og gististaða, nýrri afþreyingu, minjagripa- og matvælaframleiðslu og auknu framboði alls konar afþreyingar og lengingu opnunartíma almannaþjónustu svo sem sundlauga, safna og verslana og fleira.

Þessir aufúsugestir nýta hins vegar lítt þá grunnþjónustu sem hvert sveitarfélag þarf að hafa, s.s. skóla, félagsþjónustu, heilsugæslu, slökkvilið, elliheimili, leikskóla og svo framvegis. Þetta eru því „kjöríbúar“ sem skilja eftir sig mikil félagsleg verðmæti ekki síður en efnahagsleg sem nýtast öllu samfélaginu.

Ferðamenn bæta búsetuskilyrði og lífsgæði þeirra íbúa sem fyrir eru með margvíslegum hætti ásamt því að stuðla beint að aukinni bjartsýni og vellíðan heimamanna sem seint verður til fjár metin. Að auki njóta sveitarfélögin margvíslegra tekna af ferðaþjónustunni, s.s. útsvarstekna, aðstöðugjalda, fasteignagjalda og ýmissa þjónustugjalda af þessari fjölbreyttu atvinnugrein.

Í umræðunni um framtíð ferðaþjónustunnar hefur mikið verið rætt um fjölgun ferðamanna í stað þess að skoða frekar með hvaða hætti hægt er að lengja dvöl ferðamanna og fá þannig fram meiri tekjur af hverjum ferðamanni og bæta arðsemi innan greinarinnar. Lenging dvalar ætti að vera höfuðmarkmið greinarinnar frekar en endalaus fjölgun.

Ein besta leiðin til að lengja dvöl ferðamanna er að bjóða upp á nýja afþreyingu, nýja segla, nýja þjónustu, aukin gæði og vingjarnlegra viðmót, að benda ferðamanninum á að heimsækja líka „samkeppnisaðilann“ eða svæðið sem þú keppir við. Þannig náum við fram mun betri nýtingu á fjárfestingunni.

Það er umhugsunarefni að atvinnugrein sem í ár mun líklega skila mestum gjaldeyristekjum til þjóðarinnar skuli stöðugt vera að bregðast við ástandi sem þegar hefur skapast í stað þess að búið sé að skapa þær aðstæður að fjölgun og lenging dvalar ferðamanna sé ekki vandamál heldur verkefni. Ferðaþjónustan hefur undanfarin ár unnið markvist að stefnumótun en henni lýkur aldrei því aðstæður breytast hraðar en reiknað er með. Í mínum huga er stefnumótun að vera vitur eftir á, fyrirfram. Þessi umræða þarf stöðugt að vera í gangi.

Ferðaþjónustan, stjórnvöld og sveitarfélögin verða alltaf að fylgja þeim þremur markmiðum sem sjálfbær nýting byggir grundvöll sinn á, því að öðrum kosti er hætta á að auðlindin skaðist, samfélögin verði ósátt og gesturinn okkar fær ekki lengur trúverðuga upplifun eða þau gæði sem við lofum. Gæði en ekki græðgi þarf að vera okkar leiðarljós inn í nýja framtíð íslenskrar ferðaþjónustu.