Fordómar sem nauðsynlegt er að uppræta

Ég heiti Ingibjörg Íris og er 21 árs háskólanemi. Síðastliðin ár hef ég glímt við þunglyndi. Í dag er ég í bata, en leið mín í rétta átt hefur ekki verið einföld. Meginástæða þess var sú að ég átti erfitt með að viðurkenna ástand mitt og frestaði því að leita mér hjálpar.

Samkvæmt tölum landlæknis þjást 12-15 þúsund manns af þunglyndi á hverjum tíma. Mig grunar sterklega að sú tala sé í raun mun hærri. Þrátt fyrir að vera algengur sjúkdómur mætir þunglyndi miklum fordómum í okkar samfélagi. Það er löngu sannað að fordómar verða til vegna fáfræði. Það er enginn einn þáttur sem orsakar þunglyndi og að mínu mati ýtir sú óvissa undir ranghugmyndir.

Algengasta ranghugmyndin er ef til vill sú að þunglyndi stafi af leti og aumingjaskap, dugleysi eða ónægum viljastyrk. Þetta gæti ekki verið fjær sannleikanum. Það er samspil af erfðum, líffræðilegum orsökum og sálrænum þáttum sem ráða því hvort einstaklingur veikist. Afleiðingar sjúkdómsins eru hins vegar minni lífsgleði og lítil framtakssemi. Fólk sem þekkir ekki til aðstæðna gæti túlkað þetta sem leti eða dugleysi.

Latur einstaklingur vaknar ekki upp einn daginn og er allt í einu orðinn þunglyndur. Það velur enginn þunglyndi. Fólk einfaldlega veikist rétt eins og með alla aðra sjúkdóma.

Þú ert kannski að hugsa með þér að þetta sé ekki algilt og að sumir séu lausir við þessa fordóma og það er sem betur fer hárrétt. En ég vil samt biðja þig að velta því fyrir þér hversu oft þú hefur heyrt setninguna: „Nei því miður ég kemst ekki, ég á bókaðan tíma hjá lækni.“ Skiptu svo læknisheimsókninni út fyrir tíma hjá sálfræðingi.

Staðreyndin er sú að okkur skortir opinskáa umræðu um þunglyndi sem og aðra geðsjúkdóma. Skömmin sem margir upplifa út frá hugmyndum samfélagsins leiðir til sjálfsfordóma, sem er ein helsta hindrun bata. Einstaklingurinn fer sjálfur að trúa því að þetta sé sjálfskapað ástand og óbreytanlegt ástand og leitar sér ekki hjálpar. Samfélagið þarf að sýna aukinn skilning og stuðning. Því það eina sem þarf til að hefja bataferlið er að einstaklingur fái von um að breyting sé möguleg. Bati er möguleiki fyrir alla.