Persónuvernd efast um tilgang söfnunar persónuupplýsinga um lánamál

Persónuvernd telur að færa verði mjög sterk rök fyrir eins miklu inngripi í persónuupplýsingar fólks og gert sé í frumvarpi um Hagstofu Íslands þar sem öllum lánaupplýsingum fólks verður safnað saman. Stjórnarþingmaður segir almannahagsmuni ráði því að safna verði upplýsingunum saman.

Samkvæmt frumvarpi forsætisráðherra um Hagstofu Íslands á að safna gífurlega miklum upplýsingum  um öll lán einstaklinganna í landinu og ekki bara hvers konar lán þeir eru með, heldur hvers vegna  þeir tóku lánin. Það verður því fátt eftir sem „stóri bróðir“ safnar ekki upplýsingum um,  um einstaklingana í landinu.

Frumvarpið er mjög umdeilt og leggst stjórnarandstaðan gegn því og telur allt of langt gengið. Í dag hefur Hagstofan upplýsingar um lánamál einstaklinga og fyrirtækja úr skattframtölum en í frumvarpinu er gengið mun lengra. Forstjóri Persónuverndar segir ekki færð nægjanleg rök fyrir því að fara í svo viðamikla gagnasöfnun, sem reyndar á aðeins að gilda í fimm ár og upplýsingarnar verða dulkóðaðar.

Hörður Helgi Helgason forstjóri Persónuverndar segir að farið sé ansi nærri einstaklingum með þessari upplýsingasöfnun.

„Það er ljóst að það er verið að gera það. Það er í sjálfu sér ekki neinn ágreiningur með það. Þetta er gífurlega nákvæm kortlagning á öllum lánum sem allir taka í þjóðfélaginu. Það er í sjálfu sér ekki deilt um það að hún er afar viðamikil,“ segir Hörður Helgi.

Persónuvernd og friðhelgi einkalífsins snúist um þær hættur sem gagnaöflun sem þessi skapi, upplýsingar sem eigi að fara leynt geti afhjúpast og upplýsingar geti líka verið rangar.

„En persónuverndin snýst um meira. Hún snýst líka um það að við eigum að njóta friðhelgi einkalífs og ef við ætlum að skerða hana verðum við að hafa góð rök fyrir því. Við höfum talið að það skorti örlítið upp á það að útskýra af hverju  það þurfi að leggjast í þessa vinnslu til að ná einhverjum markmiðum sem við teljum að sé ekki alveg búið að útskýra,“ segir hann.

Hörður segir að á vissan hátt hafi verið komið til móts við öryggisþáttinn varðandi upplýsingarnar.

„En eftir stendur stóra spurningin og hún er kannski að einhverju leyti pólitísk og þess vegna er eðlilegt að löggjafinn taki þessa ákvörðun og hún er sú hvort við viljum sem þjóðfélag leggja í svona viðamikla vinnslu persónuupplýsinga um hvert og eitt okkar. Hvort að við teljum að hagsmunirnir sem eru í húfi séu ríkari en friðhelgi einkalífsins í þessu tilliti,“ segir Hörður Helgi.

En hvers vegna telja stjórnvöld svona mikla gagnaöflun nauðsynlega? Líneik Anna Sævarsdóttir þingmaður Framsóknarflokksins og fulltrúi í allsherjar- og menntanefnd segir að þótt mikið sé til af gögnum frá skattstjóra komi ekki fram þar hver heildarskuldastaða heimilanna og greiðslustaða þeirra sé.

„Það verður ekki metið af þeim gögnum sem þar eru. Þannig að það sem nú bætist við gerir mögulegt að vinna tölfræði sem sýnir þessa stöðu," segir Líneik Anna.

Vissulega sé farið ansi nálægt einkamálum fólks. "Þess vegna  eru ýmis álitaefni sem varða frumvarpið. Og þess vegna er ekki farið í svona gagnasöfnun nema brýna nauðsyn beri til. Alamannahagsmunir koma þar sterkir inn," segir Anna Líneik.