Nær helmingur hefur aldrei prófað áfengi

Vímuefnaneysla unglinga er langminnst á Íslandi miðað við önnur Evrópulönd. Um fjörutíu prósent íslenskra unglinga í tíunda bekk hafa aldrei prófað áfengi, sígarettur, ólögleg fíkniefni eða aðra vímugjafa, samkvæmt evrópskri rannsókn frá síðasta ári. Albanskir unglingar eru í öðru sæti, en þar er hlutfallið 32 prósent.

Rannsóknin, European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs (ESPAD), er samevrópsk og hófst hér á landi árið 1995. Hún hefur verið gerð reglulega síðan þá og hefur þróunin á Íslandi verið á þann veg að alltaf virðast færri og færri unglingar leiðast út í vímuefni.

Andrea Hjálmsdóttir, félagsfræðingur við Háskólann á Akureyri, er hluti af rannsóknarteymi ESPAD á Íslandi. Hún segir þróun í neyslumynstrinu afar jákvæða, en aldrei megi þó sofna á verðinum þó þessum árangri hafi verið náð. „Þessi þróun hefur verið stöðug allt frá árinu 1995 og ég held að virkt forvarnarstarf hafi verið að skila sér, bæði innan skólanna og tómstundafélaga. Einnig tel ég að foreldar í dag taki miklu meiri ábyrgð á forvarnastarfi heldur en áður,“ segir hún.

Andrea bendir á að vandamálin þurfi þó ekki að vera útbreidd til að vera alvarleg. Rannsóknin hafi einnig leitt í ljós að þótt færri krakkar neyti vímuefna virðast þeir sem þó gera það vera almennt verr settir hér á landi miðað við hin Evrópulöndin.

„Við höfum náð að fækka þeim sem prófa, en þeir sem eru í neyslu eru í mjög slæmum málum og eru líklegri en krakkar annars staðar í Evrópu til að lenda í vandræðum,“ segir hún. „Það er stóra verkefnið sem við þurfum að takast á við í framtíðinni.“

Þóroddur Bjarnason, prófessor í félagsfræði, hefur stýrt rannsóknunum hér á landi frá upphafi. Hún nær til allra nemenda í 10. bekk í grunnskólum landsins.- sv