Ofbeit og rányrkja

Gróðurþekju landsins var eytt með ofbeit og rányrkju svo að moldin varð laus undan vindinum eins og Halldór Laxness segir í frægu erindi sem hann nefndi ?Hernaðurinn gegn landinu? og hann flutti í útvarpinu fyrir u.þ.b. 40 árum.

Enn þann dag í dag erum við stöðugt að láta sauðfé og hesta ráfa stjórnlaust um landið og naga niður allt sem þeir girnast hvort sem er á ofnýttum landsvæðum til mikils skaða eða á annarra manna löndum, því þeir geta ekki varið lönd sín, til mikils ama. Á meðan löngu úrelt lausaganga búfjár er stunduð á landinu er auðvitað ekki hægt að stýra beitinni. Hvers eigum við hin að gjalda, sem eigum líka landið og þurfum með ærnum kostnaði að girða okkur af frá sauðkindinni hvar sem við viljum rækta blóm eða tré, og verðum að láta okkur nægja niðurnöguð blómlaus beitilönd sem vistland þegar við viljum njóta náttúrunnar í ferðum um landið?

Er það ekki virðingarleysi við landið og okkur skattborgarana að láta okkur borga sauðfjárbændum 4,2 milljarða á ári fyrir að framleiða allt of margar skepnur sem stöðugt skaða landið? Svo borgum við Landgræðslunni milljarða fyrir að gera við skemmdirnar vegna ofbeitarinnar sl. 1000 ár, án þess að sannanlegur árangur gróðuraukningar hafi náðst, segir landgræðslustjóri í viðtali. Hann bendir svo á að líklega sé sú litla gróðuraukning sem sjáist meira hnattrænni hlýnun að þakka frekar en máttlausri viðspyrnu okkar. Jarðvegurinn, moldin, er dýrasta auðlind okkar. Hún er fokin á haf út í tonna tali og gerir enn á stórum svæðum svo líflaus klungur og nakin grjóturð er ein eftir þar sem áður var gróið land sem skýldi jarðveginum.

Þetta ástand mun halda svona áfram eins og hingað til ef við stöðvum ekki gróðureyðinguna og ræktum upp landið, en það tekst aðeins með því að stöðva lausabeitina svo landið fái frið til að græða sárin.

Jóhann Þórðarson, sérfræðingur hjá Landgræðslunni, var meðal fyrirlesara á málþingi sem efnt var til nýlega undir yfirskriftinni ?Ástand lands, moldrok eða grænar hlíðar?. Hann segir að ?langan tíma þurfi til að bæta skaða sem hlýst af uppblæstri, við erum að tala um árþúsund í því samhengi?. Aðalfyrirlesari var Jeffrey Henrick sem er sérfræðingur í ástandi úthaga. Hann talaði um þá áhættu sem fylgir því að stunda ekki sjálfbæra landnýtingu. Afleiðingarnar geti verið grafalvarlegar, við verðum að axla ábyrgð í þessum málum. Allt of lengi höfum við stundað rányrkju og ofbeit á landinu svo nú erum við þekkt fyrir það að vera með verst farna land af búsetu í Evrópu og með stærstu manngerðu eyðimerkurnar. Það þarf að leita til Norður-Afríku til samjafnaðar. Þvílík skömm. Er ekki kominn tími til að vakna af aldardoðanum og forneskjuháttum og horfast í augu við nútímann þar sem krafan er sjálfbær og vistvæn nýting lands? Við verðum að sýna umheiminum að við getum búið í þessu fallega landi okkar, án þess að rýra stöðugt gæði þess fyrir afkomendum okkar.