Opið bréf til sjávarútvegsráðherra

Ágæti sjávarútvegsráðherra, þú sagðist í viðtali nýlega vera sannfærður um að sátt myndi nást um fiskveiðimálin og að þið mynduð lenda málinu eins og þú orðaðir það. Gangi það eftir verður um magalendingu að ræða, því frumvörpin eru í hrópandi andstöðu við loforð stjórnarþingmanna fyrir síðustu kosningar. Í stað 15% fyrningar er farið í þveröfuga átt og nýtingarsamningur gerður við útgerðarmenn til 20 ára. Þá er hann uppsegjanlegur eftir fimm ár og verði það einhvern tíma gert er alltaf 15 ára uppsagnartími. Þetta á við um 93,4% af heildaraflamarki þjóðarinnar. Það litla sem eftir stendur er ætlað í leigupott. Því verður sem næst engu bætt í pottakerfið frá því sem nú er — heldur aðeins látið duga að hræra lítillega í nöfnum þeirra.

Þá er loforð stjórnarflokkanna um frjálsar handfæraveiðar hvergi að finna. Þá er heldur engu bætt við strandveiðarnar – svo menn geti áfram verið vissir um að deyja frekar af þeim en lifa. Því er ekkert að finna sem stuðlað getur að aukinni verndun grunnslóða með notkun umhverfisvænni veiðarfæra. Ekki er heldur gert ráð fyrir aðskilnaði veiða og vinnslu eða stakt orð um að öllum bol- og botnfiski skuli landað á opna fiskmarkaði. Þá er ákvæðið um 40/60% skiptingu heimilda þegar þorskafli fer yfir 202 þúsund tonn hrein móðgun við allt hugsandi fólk. Væri reglan nú þegar í gildi hefði aðeins tvisvar reynt á hana síðastliðin 20 ár. Og þrátt fyrir afar hagstæð skilyrði í hafinu um þessar mundir og hækkun á stofnvísitölu þorsks, munu ægitök LÍÚ á Hafrannsóknastofnun og röng nýtingarstefna koma í veg fyrir að á skiptinguna reyni svo einhverju skipti.

Með þinglýstum 20 ára nýtingarsamningi verður mikil breyting, því með honum fær útgerðin það staðfest að auðlindin sé í raun hennar séreign hvað sem stjórnarskráin kann að segja. Í dag mega erlendir ríkisborgarar eiga allt að 49,9% í íslenskum útgerðum í gegnum sjóði og hlutdeildarfélög. En vegna ákvæðis í fiskveiðilögunum frá árinu 1990, sem segir að aflaheimildum sé aðeins úthlutað til eins árs í senn og myndar ekki eignarétt, þá höfum við aðeins eitt staðfest dæmi um erlenda fjárfestingu í íslenskri útgerð. En með þinglýstum nýtingarsamningi verða íslensk útgerðarfyrirtæki fyrst áhugaverð fjárfesting. Og það ótrúlega er að margir þeir þingmenn sem hvað harðast ganga gegn ESB-aðild af ótta við erlenda skipaflota munu með einkanýtingarsamningi þessum gera útgerðarmönnum kleift að opna erlendum fjárfestum beinan aðgang að auðlindinni.

Kvótaþing á að endurvekja í umsjá Fiskistofu. En kvótaþing starfaði í þrjú ár og var lagt niður árið 2001 vegna þess að ekki þótti verjandi að ríkisstofnun hefði milligöngu og aðstoðaði útgerðarmenn við sölu á óveiddum fiski — sem samkvæmt 1. grein fiskveiðistjórnarlaganna er sameign þjóðarinnar. En sérfræðingar í orðhengilshætti munu finna lausn á því.

Þá er svo búið um hnútana að umræðan er látin snúast um hagnað af makrílveiðum, veiðileyfagjald og þann mikla hagnað sem myndaðist hjá útgerðinni við fall krónunnar 2008. Umræðan um fiskveiðikerfið er því á hreinum villigötum og látin fyrst og síðast snúast um skattamál.

Vegna þeirra breytinga sem fyrirhugaðar eru á stjórnaskránni samkvæmt tillögum Stjórnlagaráðs er afar mikilvægt að forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, synji væntanlegum lögunum staðfestingar og vísi þeim í þjóðaratkvæði.

Bréf númer 5.