Rannsókn gjaldeyriseftirlits SÍ á Samherja heldur áfram

Hæstiréttur Íslands hafnaði í dag öllum kröfum sjávarútvegsfyrirtækisins Samherja um að rannsókn gjaldeyriseftirlits Seðlabankans á meintum brotum fyrirtækisins og tengdra félaga á lögum um gjaldeyrismál, yrði dæmd ólögmæt og stöðvuð.

Málið er sprottið af húsleitum sem gjaldeyriseftirlit Seðlabankans og sérstakur saksóknari gerðu í húsakynnum Samherja á Akureyri og Reykjavík í tengslum við meint brot fyrirtækisins á gjaldeyrisreglum hinn 27. mars sl.

Í þessum aðgerðum var m.a lagt hald á 411 þúsund skrár í tölvum fyrirtækjanna. Grunsemdir eru um að Samherji hafi farið farið framhjá höftunum með því að selja dótturfélögum sínum karfa sl. haust á undirverði, selja síðan karfann á hærra verði og skila ekki öllum tekjum í erlendri mynt heim í samræmi við ákvæði laga um gjaldeyrismál. Í einhverjum tilvikum var söluverðmæti dótturfyrirtækjanna 68 prósent hærra en verðið sem Samherji seldi félögunum afurðirnar á.

Fyrir héraðsdómi vísaði Seðlabankinn í frumniðurstöður athugunar á skilaskyldu útflutningsfyrirtækja, þar á meðal Samherja. Var talið að þær bentu til nokkurs ósamræmis í skilum félagsins á erlendum gjaldeyri. Hafi bæði verið um að ræða að erlendum gjaldeyri hefði verið skilað utan tilskilins tímafrests og að honum hefði alls ekki verið skilað.

Samherji og 19 dótturfélög fyrirtækisins fóru í mál og þar sem þess var krafist að aðgerðirnar yrðu dæmdar ólögmætar og að Seðlabankanum yrði gert að hætta rannsókn sinni og afhenda haldlögð gögn.

Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að álitaefnið sem væri til rannsóknar gæti ekki sætt úrlausn dómstóla fyrr en tekin hefði verið ákvörðun um að beita fyrirtækin sektum eða höfða á hendur þeim sakamál. Hvorugt hefur verið gert og á þeim forsendum var kröfunni vísað frá.

Þá vísaði Hæstiréttur einnig frá kröfu sem laut að lögmæti rannsóknaraðgerða þar sem þær væru afstaðnar.

Hæstiréttur hafnaði jafnframt kröfu fyrirtækjanna um að afhenda gögn. Vegna mikils umfangs hinna haldlögðu gagna yrði að játa Seðlabankanum svigrúm við rannsókn þeirra. thorbjorn@stod2.is