Lyfjaverð á Íslandi

Í síðasta mánuði kom út athyglisverð skýrsla Ríkisendurskoðunar, Þróun lyfjakostnaðar 2008-2010. Rétt er að rifja upp að árið 2005 gaf Ríkisendurskoðun út sambærilega skýrslu sem sýndi fram á að lyfjaverð á Íslandi var hærra en í helstu samanburðarlöndum okkar. Sú spurning sem Ríkisendurskoðun leggur til grundvallar í hinni nýju skýrslu er því áhugaverð og hlýtur að vekja forvitni almennings: er lyfjaverð á Íslandi svipað og á Norðurlöndunum?

Niðurstaða Ríkisendurskoðunar er afdráttarlaus og er svarið við spurningunni einfalt: já. Á árunum 2009-2010 er meðaltal smásölu- og heildsöluverðs á völdum númerum sem Ríkisendurskoðun athugaði meira að segja orðið lægra en í nágrannalöndunum. „Þessi athugun gefur vísbendingar um að verð á þeim lyfjum sem seld eru hér sé nú sambærilegt verði sömu lyfja á hinum Norðurlöndunum," segir í skýrslu Ríkisendurskoðunar.

Þótt niðurstaðan komi ekki á óvart þeim sem gerst þekkja til málaflokksins hlýtur hún óneitanlega að vera almenningi og stjórnvöldum ánægjuefni. Frumtök hafa ítrekað bent á þessa staðreynd, þó oft megi álykta af fjölmiðlaumræðu að hið gagnstæða sé staðreyndin.

Frábær árangur á litlu markaðssvæðiNiðurstaða Ríkisendurskoðunar staðfestir þann frábæra árangur sem m.a. er fenginn með sameiginlegu átaki stjórnvalda og frumlyfjaframleiðenda. Einu helsta markmiði lyfjalaganna, sem lýtur að samanburðarhæfu lyfjaverði við hin Norðurlandaríkin, hefur verið náð. Þetta er ennfremur ánægjuleg niðurstaða í ljósi smæðar íslenska markaðsins sem hefur ekki staðið í vegi fyrir því að tekist hafi að halda lyfjakostnaði ríkisins í skefjum undanfarin ár.

Þrátt fyrir fámennið standa Íslendingar ekki höllum fæti. Þvert á móti bjóðast okkur lyfin á sambærilegu verði og íbúum fjölmennari landa. Ríkisendurskoðun tekur sérstaklega til þess hve lítill íslenski markaðurinn er og bendir réttilega á að „miðað við fámennið á Íslandi er ekki við því að búast að Íslendingum standi til boða að kaupa lyf á sama verði og íbúum fjölmennari landa." Sem er samt raunin. Það eru stóru tíðindin í skýrslu Ríkisendurskoðunar. Slíkt er sjaldnast tilfellið þegar samanburður á vörum og þjónustu er gerður á milli Íslands og annarra landa. Loks má auðvitað bæta við að kostnaður framleiðanda miðað við okkar þekktu höfðatölu er mun hærri á Íslandi, enda þarf að standa undir kostnaðarsömu opinberu eftirliti, ýmiss konar skráningargjöldum og árgjöldum, merkja lyfin á vissan hátt og tryggja lágmarksbirgðahald í landinu.

Geð- og taugalyf allt að 17,6% ódýrariSé rýnt í skýrsluna kemur í ljós að mestur munurinn er í flokki geð- og taugalyfja. Munurinn er mestur á milli Íslands og Danmerkur en lyfin eru 17,6% ódýrari en þar og 0,6% ódýrari en í Noregi. Fjöldi sjúklinga tekur þessi lyf og er þetta því stór útgjaldaliður hjá Sjúkratryggingum Íslands (SÍ). Þetta kemur SÍ ánægjulega á óvart því hefðu magn-, gengis- og verðlagsbreytingar átt að leiða til 3,2% hækkunar á lyfjakostnaði, en raunin varð 10,8% lækkun. Sé skýrslan dregin fram í eina málsgrein er hún á þessa leið: Lyfjaverð á Íslandi er sambærilegt, jafnvel lægra, en verð í nágrannalöndunum og af því mega allir hlutaðeigandi vera mjög stoltir.