Hafnarfjarðarbær ekki féflettur

Í Fréttablaðinu 21. desember birtist greinin „Hafnarfjarðarbær féflettur – og öllum er sama“ eftir Karl Garðarsson. Karli er þakkað fyrir að opna mjög þarfa umræðu, en þó eru nokkur atriði varðandi aðkomu embættis byggingarfulltrúa sem ástæða er til að leiðrétta, og jafnframt að minnast á ábyrgð byggingarstjóra í þessu máli.

Karl fjallar um skort á réttri skráningu byggingarstigs fasteigna, sem er grundvöllur álagningar fasteignagjalda. Þar sem hús sem flutt er inn í séu enn skráð sem fokheld, innheimtist aðeins hluti lögboðinna fasteignagjalda af þeim. Karl fullyrðir síðan að ekkert sé gert í málinu og að lítið sem ekkert eftirlit hafi verið með því að fasteignamat sé rétt skráð í bænum. Bæjaryfirvöld hafi ekkert gert í málinu svo árum skipti, en hafi loks vaknað af „Þyrnirósarsvefni“.

Ég upplýsti Karl um nokkur atriði í símtali, m.a. að þetta ástand væri afrakstur þenslunnar, og að bærinn hafi byggst það hratt upp og framkvæmdir verið það miklar að ógerningur hafi verið að fylgja þessum málum eftir. Á árunum 2003-2007 voru stundum samþykkt 10-15 byggingarleyfi á viku og eftirlitsmenn náðu rétt að hlaupa á milli húsa í úttektum. Á árinu 2007 voru byggingarleyfin t.a.m. um 250 talsins.

Í aðdraganda hrunsins fór að hægja á þessu, og jafnframt fóru eftirköst þenslunnar að koma í ljós. Meðal þess var að einstaka byggingarstjórar höfðu látið undir höfuð leggjast að óska eftir úttektum sem er lögboðin skylda þeirra. Þetta á þó alls ekki við um alla byggingarstjóra. Meðal þessa voru fokheldisúttektir og lokaúttektir, sem mynda grunn fyrir rétta skráningu húsnæðisins. Dæmi voru jafnvel um það að hús væru skráð á byggingarstigi 1, sem þýðir aðeins að byggingarleyfi hafi verið gefið út, þó svo að húsin væru fullbyggð og fólk flutt inn í þau. Það gefur aðeins 10% af fullu fasteignamati.

Við brugðumst strax við þessu og frá og með árinu 2008 höfum við verið að krefja byggingarstjóra iðnaðarhúsnæðis og fjölbýlishúsa um fokheldisúttektir og lokaúttektir, sem er forsenda þess að færa byggingarstig upp og þar með innheimta full fasteignagjöld. Það er, að færa húsnæði af byggingarstigi 4 (fokhelt) sem gefur 50% af fullu fasteignamati og upp á byggingarstig 7 (fullbúið) sem gefur fullt fasteignamat.

Samkvæmt eldri skipulags- og byggingarlögum voru úrræði okkar fram til ársins 2010 að beita dagsektum til að fá byggingarstjórana sjálfa til að sækja um lokaúttekt og þurfti það allt að fara gegnum skipulags- og byggingarráð og síðan bæjarstjórn, sem tók ærinn tíma. Með nýjum mannvirkjalögum, sem tóku gildi 1. janúar 2010 getur byggingarfulltrúi boðað lokaúttekt og ef byggingarstjóri mætir ekki, sett á hann dagsektir, allt án milliliða.

Á þessu tímabili höfum við verið með 130 slík eftirrekstrarmál í gangi og árangurinn hefur verið að á árunum 2009 og 2010 skilaði þetta 50 fokheldisúttektum íbúðarhúsa með 240 íbúðum og um 50 fokheldisúttektum á atvinnuhúsnæði. Lokaúttektir voru álíka margar, en lokatölur þessa árs liggja enn ekki fyrir. Þar með hafa umtalsverð fasteignagjöld skilað sér.

Þar með er ekki öll sagan sögð hvað varðar fasteignagjöldin. Nú er það svo, að hafi lokaúttekt ekki farið fram, en húsið telst fullbúið, færir Þjóðskrá (Fasteignamat ríkisins) matsstig húsanna upp í matsstig 8, sem þýðir að 95% af fullu fasteignagjaldi eru innheimt. Karl tekur sérstaklega upp skráningu einbýlishúsa. Því miður er það oftast svo að ekki er gerð lokaúttekt á einbýlishúsum og liggja til þess ýmsar ástæður, einkum þær að eigendur ljúka oft við hús sín án aðkomu byggingarstjóra.

Fjöldi slíkra mála er slíkur að ógerningur er að sinna þeim, enda eru flest þessara húsa með matsstig 8 og skila þ.a.l. 95% fasteignagjalda. Hér er því ekki um það tekjutap eða mismunun íbúa að ræða sem Karl heldur fram. Það er því mjög villandi að benda á að fjöldi húsa sé á byggingarstigi 4 og fasteignagjöld skili sér ekki þess vegna, þar sem í flestum tilvikum er matsstigið 8.

Þetta fékk Karl allt upplýst, en fjallar ekki um í grein sinni. Því skal þó ekki mótmælt að full þörf er á að taka betur til í þessum skráningarmálum og yfirliti yfir þau. Best væri að fara um bæinn og gera fullkomna úttekt á þessu, eins og Karl bendir réttilega á. Því skal þó bætt við að þar þarf að fara að lögum, en þess munu dæmi, að sveitarfélög skrái byggingarstig 7 án þess að lokaúttekt hafi farið fram. Slíkt gerum við ekki í Hafnarfirði.

Dr. Bjarki Jóhannesson sviðsstjóri/skipulags- og byggingarfulltrúi Hafnarfjarða.