Lánsveðshópur situr eftir með sárt ennið

Ljóst er að fjölmargir sitja fastir í yfirveðsettum íbúðum. Sumir í þessari stöðu eiga erfitt með að selja íbúðir sínar vegna yfirveðsetningar af völdum lánsveða, sem gjarnan eru fengin í eignum ættingja.

Íbúð keypt á 19,5 m.kr. árið 2007Hér er raunverulegt dæmi um einstakling sem keypti sína fyrstu íbúð árið 2007. Kaupverðið var 19,5 m.kr. og tekið var 16,5 m.kr. lán hjá Íbúðalánasjóði með veði í íbúðinni. Til að brúa bilið var tekið 3ja m.kr. lífeyrissjóðslán með lánsveði í foreldrahúsum.

Lánin komin í 26 m.kr. árið 2011Eftir að hafa staðið skil á hverri einustu afborgun stóðu þessi lán í 22 m.kr. og 4 m.kr. í vor. Skuldir sem hlutfall af eignum voru komnar upp í 138%, eða 152% sé notast við fasteignamat ríkisins. Þessi einstaklingur sótti því um lækkun skulda hjá Íbúðalánasjóði í sumar, eins og boðið var upp á. Niðurstaðan olli hins vegar gríðarlegum vonbrigðum.

Í afgreiðslu á umsókninni notaðist Íbúðarlánasjóður við eftirfarandi tölur:

Eignir umfram tvöföld mánaðarlaun:

17,6 m.kr. húseign skv. verðmati

0,6 m.kr. bíll

0,7 m.kr. sparnaður

Samtals 18,9 m.kr.

Skuldir:

22 m.kr. lán hjá Íbúðalánasjóði.

Eftir útreikninga Íbúðalánasjóðs þar sem tvöföld mánaðarlaun voru dregin frá eignum varð niðurstaðan: Skuldir eru 116% af eignum, og þar af leiðandi einhver niðurfelling í boði.

En bíðið við, skuldir sem hlutfall af eignum voru 152%. Hvert fóru hin 36 prósentin? Svarið er sláandi: Lífeyrissjóðslánið var hvorki reiknað inn í 110% leiðina, né metið sem skuld á móti eignum. Það er engu líkara en að í augum Íbúðalánasjóðs sé þetta lán ekki til.

Íbúðalánasjóður notast nefnilega við eftirfarandi forsendur við útreikningana:

1. Lán með lánsveði eru ekki tekin með.

2. Notast er við verðmat fasteignasala í stað fasteignamats ríkisins til að áætla verðmæti íbúðar.

3. Aðfararhæfar eignir umfram tvöföld mánaðarlaun eru teknar inn í útreikningana, en lán með lánsveði reiknast samt sem áður ekki sem skuld á móti eignum.

Einungis hagur lánveitanda?Var 110% leiðin ekki samin til þess að koma til móts við þá sem keyptu sér íbúð rétt fyrir hrun? Eða er það einungis lánveitanda í hag að fara 110% leiðina? Ef skuldin er umfram 110% af verðmæti eignarinnar, þá er lítil von um að innheimta hana og eins gott fyrir lánardrottna að leiðrétta. En þeir sem eru í nákvæmlega sömu stöðu, en voru svo óheppnir að hafa ekki veðsett sjálfa íbúðina fyrir öllum lánunum, fá miklu minni niðurfellingu.

Einstaklingum er refsað fyrir eftirfarandi:

1. Að hafa aðgang að góðu veði í foreldrahúsum.

2. Að sýna aðhaldssemi og reyna að byggja upp sparnað.

3. Að eiga ódýran og viðráðanlegan bíl, í stað þess að vera með lúxusbíl á lánum.

4. Að hafa átt viðskipti við Íbúðalánasjóð og Lífeyrissjóði, í stað þess að hafa samið við banka.

Ég spyr þig lesandi góður, finnst þér þetta réttlátt?