Orkufyrirtæki á tímamótum

Miklar breytingar hafa átt sér stað í umhverfi orkugeirans á undanförnum misserum, bæði hérlendis og erlendis. Stöðug hækkun raforkuverðs í Evrópu, tækniþróun, aukin eftirspurn eftir endurnýjanlegri orku og takmarkað framboð af orkulindum hérlendis eru breytingar og tækifæri sem orkufyrirtæki þurfa að bregðast við. Breytingar þessar hafa mikil áhrif á starfsemi Landsvirkjunar.

Umfangsmikil umræða og stefnumótun hefur átt sér stað innan fyrirtækisins um hvernig bregðast eigi við nýjum aðstæðum. Í ljósi nýrra aðstæðna teljum við hjá Landsvirkjun það vera hlutverk fyrirtækisins að hámarka afrakstur af þeim orkulindum sem fyrirtækinu er trúað fyrir með sjálfbæra nýtingu, verðmætasköpun og hagkvæmni að leiðarljósi.

Landsvirkjun leggur mikla áherslu á að nýta orkulindir með sjálfbærum hætti, með tilliti til áhrifa á efnahag, samfélag og umhverfi. Viðkvæm jarðhitasvæði er nauðsynlegt að byggja upp í þrepum og gefa tíma til þess að bregðast við nýtingu. Við viljum efla samráð og samstarf við hagsmunaaðila á svæðum þar sem uppbygging er fyrirhuguð og tryggja sem besta sátt um ný verkefni. Landsvirkjun tekur einnig þátt í alþjóðlegri innleiðingu sjálfbærni­staðals Alþjóðavatnsorkusamtakanna (IHA), en staðallinn er unninn í samstarfi breiðs hóps hagsmunaaðila, meðal annars umhverfissamtakanna Oxfam og World Wildlife Fund. Rammaáætlun um nýtingu vatnsafls og jarðvarma og náttúruverndaráætlun gegna lykilhlutverki hvað framtíðaruppbyggingu varðar.

Ákvarðanir um hvað eigi að vernda og hvað eigi að nýta eru í hendi stjórnvalda. Næstu verkefni Landsvirkjunar eru Búðarhálsvirkjun og jarðhitasvæði Þeistareykja, Kröflu og Bjarnarflags á Norðausturlandi. Rannsóknir gefa til kynna að jarðhitasvæðin á Norðausturlandi bjóði upp á mikla möguleika. Vitað er með fullvissu um 100 MW en rannsóknir benda til allt að 400 MW orkugetu svæðanna samanlagt.

Eftir umfangsmikið uppbyggingartímabil í sögu Landsvirkjunar hefur fyrirtækið góðan grunn til að byggja á og leitast verður við að ná aukinni hagkvæmni í rekstri fyrirtækisins. Hagkvæmni verður tryggð með öflugu rannsóknar- og þróunarstarfi, þar sem bestu kostir eru hafðir að leiðarljósi. Allt útlit er fyrir að Landsvirkjun muni á næstu árum ráðast í smærri verkefni en verið hefur, bæta nýtingu núverandi kerfis, bæði með aukinni sölu úr kerfinu og einnig með fjárfestingum í tækjabúnaði núverandi aflstöðva, og kanna nýja orkugjafa. Landsvirkjun hefur gegnt mikilvægu hlutverki við uppbyggingu þekkingar hér á landi. Fyrirtækið hyggst áfram tryggja uppbyggingu og dreifingu þekkingar sem nýtist á sem víðtækastan hátt í afleiddum atvinnugreinum.

Fjárhagsstaða Landsvirkjunar er traust. Þrátt fyrir mikla skuldsetningu er sjóðstreymi gott og rekstrarkostnaður lítill. Fjárfestingar hafa einnig verið umfangsmiklar undanfarna áratugi og eru tekjur sem hlutfall af eignum því talsvert lágar. Handbært fé frá rekstri Landsvirkjunar var á síðasta ári 197 milljónir Bandaríkjadala. Miðað við önnur norræn orkufyrirtæki í ríkiseigu er Landsvirkjun skuldsettara fyrirtæki og með slakari lánshæfiseinkunn. Það er markmið Landsvirkjunar að auka verðmætasköpun fyrirtækisins verulega á allra næstu árum.

Á alþjóðamörkuðum hefur verð á raforku hækkað umtalsvert á undanförnum árum. Spár gera ráð fyrir áframhaldandi hækkun.

Landsvirkjun vill tengjast þróun á erlendum raforkumörkuðum þrátt fyrir að verð á Íslandi verði áfram umtalsvert lægra. Með öflugu markaðsstarfi vonast Landsvirkjun til að geta fjölgað viðskiptavinum, gert fleiri samninga við fjölbreyttan hóp viðskiptavina. Landsvirkjun hyggst bjóða nýjum viðskiptavinum samkeppnishæfa samninga og stöðugt starfsumhverfi. Verði þróun raforkuverðs á erlendum mörkuðum í samræmi við spár og takist að tengja verð á raforku hérlendis í auknum mæli við raforkuverð í Evrópu getur það falið í sér gríðarlegan ávinning fyrir íslenskt samfélag.

Mikil umframarðsemi getur myndast í raforkukerfinu. Það er markmið Landsvirkjunar að hámarka það sem er til skiptanna fyrir íslenska hagsmunaaðila. Miðað við forsendur Landsvirkjunar er til mikils að vinna og Landsvirkjun gæti eftir nokkur ár staðið í sömu sporum og orkufyrirtækin á hinum Norðurlöndunum, að geta greitt þjóð sinni verulegan arð árlega.