Valdabarátta verði lögð á hilluna

Undanfarna daga hafa birst fjölmargar góðar greinar í fjölmiðlum um störf hjúkrunarfræðinga og möguleika á aukinni ábyrgð og þátttöku hjúkrunarfræðinga innan heilsugæslunnar. Vegna gagnrýni sem komið hefur fram á þessar greinar langaði mig að koma eftirfarandi á framfæri.

Hjúkrunarfræðingar hafa ekki í hyggju að „koma í stað lækna". Ef hjúkrunarfræðingar vildu starfa sem læknar myndu þeir fara í læknisfræði, svo einfalt er það. Það er hins vegar gamall og löngu úreltur hugsunarháttur að hjúkrunarfræðingar eigi að starfa sem einhvers konar aðstoðarstétt lækna undir þeirra stjórn og handleiðslu, enda framfarir á sviðinu verið gífurlegar og tímarnir breyttir.

Það er leitt þegar umræðu sem þessari er snúið upp í stéttarpólitík og valdabaráttu. Málið snýst ekki um það að ein stétt gangi á lagið til að ræna einhverjum völdum eða réttindum af annarri. Málið snýst um hagsmuni almennings, skjólstæðinganna sem nýta þjónustu heilsugæslunnar. Hagsmuna þeirra er best gætt með góðu aðgengi að þjónustu, og með hagkvæmni í rekstri heilsugæslunnar. Slíkri hagkvæmni verður best náð með góðri samvinnu allra stétta, og með því að hver og ein stétt sinni því sem menntun og hæfni hennar býður uppá.

Hjúkrunarfræðingar eru vel menntaðir og hæfir fagaðilar sem einnig eru hagkvæmir starfskraftar. Með aukinni þátttöku hjúkrunarfræðinga í hinum ýmsu störfum mætti bæta aðgengi skjólstæðinga að þjónustunni á hagkvæman máta og um leið veita heimilislæknum, sem margir hverjir hafa kvartað yfir tímaskorti og miklu álagi, svigrúm til að sinna öðrum og hugsanlega sérhæfðari störfum sem þeir einir hafa menntun og hæfni til. Hjúkrunarfræðingar eru einnig vel hæfir til að meta hvenær þörf er á aðkomu heimilislæknis eða annars fagaðila, og sinna því mikilvægu starfi í forgangsröðun og miðlun innan heilsugæslunnar.

Heilsugæslan er mikilvæg þjónustustofnun sem þjónar fólki af öllum stéttum, á öllum aldri og við hinar fjölbreyttustu aðstæður. Heilsugæslan samanstendur af fjölmörgum fagaðilum, svo sem læknum, hjúkrunarfræðingum, sjúkraliðum, sálfræðingum, sjúkraþjálfurum, iðjuþjálfum og ýmsum fleirum. Heilsugæslan gæti ekki án neinnar af þessum stéttum verið, og engin stéttanna er annarri merkilegri eða mikilvægari. Heilsugæslan hefur lengi glímt við fjárskort og hefur það einungis versnað í ljósi ástandsins í þjóðfélaginu.

Það er því nauðsynlegt að endur­skoða skipulag heilsugæslunnar með opnum huga og leita hagkvæmra og raunhæfra leiða til að auka aðgengi og bæta þjónustu. Árangur slíkrar endurskoðunar veltur á því að allar fagstéttir heilsugæslunnar setji valdabaráttu og gömul ágreiningsmál á hilluna og vinni saman að betri heilsugæslu fyrir alla landsmenn.