Sjópróf á gullskipinu?

Skútan sigldi í strand og nú eiga að fara fram sjópróf. Skipið var á farsælli siglingu á ládauðum sjó þegar nokkrir úr áhöfninni tóku að bora eftir gulli niðri í lest. Götin á botninum urðu of mörg og of stór, sjór flæddi um allt og eyðilagði að lokum mest af farminum og flest stjórntækin. Með naumindum tókst að sigla skipinu upp á sker og marar það nú þar í hálfu kafi.

Sjálfsagt að halda sjópróf og finna út hvað gerðist, hvort brugðist hafi verið rétt við og hvort skaðabótaábyrgð sé til staðar. Nei, engin sjópróf takk! Segja stjórnendur skútunnar. Þetta er eingöngu þeim sem boruðu götin á botninn að kenna og þeir einir skulu kallaðir til ábyrgðar. Skipstjórinn hefur dregið sig inn í skel en hefur þó skrifað eitt bréf þar sem hann lýsir vandlætingu sinni á sjóprófunum. Stýrimennirnir tveir reyna að þegja sig frá málinu en loftskeytakonan berst um á hæl og hnakka með fundarhöldum og bréfaskriftum gegn því að prófin fari fram. Hún telur sig ábyrgðarlausa og fráleitt að hún taki þátt í sjóprófum. Vel má vera að hún eigi enga sök í málinu en væri þá ekki gott að hún yrði hreinsuð af ábyrgð fyrir fullt og fast?

Fordæmið gerir málið mikilvægt því ef þessum stjórnendum tekst að komast hjá að standa ábyrgir gerða sinna sleppa líklega flestir aðrir úr áhöfninni. Til dæmis þurfa vélstjórarnir þá væntanlega ekki heldur að svara til saka fyrir sín afglöp í starfi: t.d. lélegt eftirlit og að láta undir höfuð leggjast að hafa nægilega öflugar lensidælur um borð. (Lensidælur dæla út sjó sem kemur í skip.) Einnig að mælitæki sem hefðu getað varað við slysinu í tíma voru í lamasessi eða aflögð af yfirvélstjóranum sjálfum. (Þess má geta að í hans skipstjórnartíð lét hann borana í hendur hásetanna.) Loksins þegar yfirvélstjórinn drattaðist upp í brú og tilkynnti að lekinn væri að verða óviðráðanlegur var of mikill sjór kominn í skipið til að því yrði bjargað. Líkur benda þó til þess að skipstjórnarmennirnir hefðu getað bjargað töluverðu af farmi skipsins og eigum farþeganna ef þeir hefðu gripið til réttra ráðstafana á þeim tímapunkti. Í staðinn sendu þeir skeyti um allt um að allt væri í fínasta lagi.

Sú var tíðin að skipstjóri átti að vera tilbúinn til að fara niður með skipi sínu en nú æja yfirmenn og kvarta hástöfum ef það pusar á þá. Menn þurfa að átta sig á að það er meira í húfi en þeir og þeirra persónur og hafa stærð til að láta almannheill ganga framar sínum persónulegu hagsmunum. Sjópróf þar sem allar orsakir slyssins eru kannaðar og ábyrgð er dregin fram eru ekki síst haldin til að koma í veg fyrir að sömu vitleysurnar endurtaki sig. Þó að við farþegarnir höfum allir verið viti okkar fjær í villtu geymi í borðsalnum að fagna gullfundinum þegar slysið varð, eigum við rétt á því að allt málið sé rannsakað og dæmt ef sök er til staðar. Allir um borð hafa þurft að fara í gegnum ef og hefði í sinni prívat innri endurskoðun og þurft að taka afleiðingum gjörða sinna. Ekki er til mikils mælst þó stjórnendurnir geri það líka. Þar sem þeir voru í opinberum embættum þarf að gera það opinberlega. Gleymum því ekki þó allnokkrir farþegar á fyrsta farrými hafi bjargað miklu af sínu þá misstu þúsundir allt. Tjónið er stórt og snertir alla, því okkar bíður að gera skútuna upp með miklum tilkostnaði.