Ekkjur eða óreiðumenn?

Sagt var frá því um daginn í einu dagblaðanna að kona sem missti manninn sinn fyrir skemmstu hefði fengið synjun hjá bankanum sínum þegar hún fór fram á niðurfellingu verðbóta upp á kr. 1.5 milljónir (en ætlaði að borga höfuðstólinn). Konan sér ein fyrir börnum sínum þremur og á erfitt með að láta enda ná saman.

Á sama tíma var sagt frá því í öðru dagblaði að Arion banki hefði á síðasta ári fellt niður kr. 565.327.000 verðbætur og gengistap lána hjá Sláturfélagi Suðurlands. Ekki kom fram hvort félaginu hefði verið synjað um niðurfellingu ef einhver hefði látist í þeirra herbúðum.

Í tilfelli Sláturfélags Suðurlands er augljóslega ekki neinni óheppni til að dreifa, nema náttúrulega þeirri sem tengist forstjóra þess og stjórn beint. Það er óskiljanlegt hvernig hægt er að koma yfir 100 ára gömlu félagi í þá stöðu að val viðskiptabanka þess standi á milli þess að endurskipuleggja það fjárhagslega og leysa það upp. Sérstaklega þegar litið er til þess að Sláturfélag Suðurlands var hvorki í útrás né skuldsettum yfirtökum.

Forstjóri Sláturfélags Suðurlands, sem samkvæmt ársreikningi félagsins fyrir árið 2009, var með tæplega kr. 2.000.000 í mánaðarlaun, var keikur þegar hann þurfti að viðurkenna niðurfellinguna enda ekki spurður hvernig á henni gat eiginlega staðið. Endurskipulagningunni væri ekki lokið, sagði hann, án þess að hann vildi fara út í nánari smáatriði (svo sem kannski eins og einhverjar niðurfellingar í viðbót). Forstjórinn tilkynnti hins vegar hvorki um afsögn sína né hvenær hann myndi endurgreiða eigendum félagsins laun sín fyrir síðastliðin ár.

Og Arion banki vildi ekki tjá sig um málið (enda enginn hótað Finni bankastjóra neinu eins og síðast og því óþarfi að rjúfa bankaleynd) og sagði eðlilegast að fyrirtækið svaraði sjálft fyrir sig. Það liggur því ekki fyrir hvort eigendur Sláturfélags Suðurlands, bændurnir, þurfi að koma með nýtt fjármagn inn í hið kafsiglda félag. Ekki liggur heldur fyrir hvort og þá hvenær skipt verður um forstjóra og/eða stjórn þess.

Það er hins vegar ljóst að Arion banki getur ekki forsvarað það að hafa við stjórnvölinn hjá Sláturfélagi Suðurlands forstjóra og stjórn sem tekst hefur með jafn miklum glæsibrag að sigla því í strand. Við mat bankans á áframhaldandi þátttöku eigenda og stjórnenda skal, samkvæmt verklagsreglum bankans, meðal annars litið til þess hvort þeir teljist hafa færni og/þekkingu sem er verðmæt viðkomandi rekstri. Færni í því að sigla félagi í þrot, sem hvorki var í útrás eða skuldsettum yfirtökum, telst tæpast verðmæt þó til sanns vegar megi færa að hún sé svo sannarlega einstök!

Niðurfelling á verðbótum og gengistapi lána hjá Sláturfélagi Suðurlands er hreint út sagt ótrúleg. Þetta átti einfaldlega ekki að vera hægt! Ekki einu sinni þó forstjórinn hefði verið þekktur af því að vera spaugari og verið að gera þetta að gamni sínu. Bændurnir, eigendur félagsins, hljóta að taka á því máli. Og ef ekki þá Arion banki.

En fréttin um ekkjuna er samt ennþá ótrúlegri. Í hvers konar þjóðfélagi búum við eiginlega? Hvernig er hægt að verðlauna óreiðumenn, með niðurfellingu skulda og áframhaldandi ofurlaunum, en gera ekkert á sama tima fyrir þriggja barna móðir sem lendir í því að missa manninn sinn?

Oddur Eysteinn Friðriksson, menntaskólanemi