Nýir skattar hækka höfuðstól íbúðalána um 15-16 milljarða

Þetta kemur fram í Morgunkorni greiningar Íslandsbanka þar sem rætt er um áhrif hærri skatta á vísitölu neysluverðs og þar með verðtryggð íbúðalán. Greiningin segir að þær skattabreytingar sem ríkisstjórnin kynnti í gær munu að mati greiningarinnar leiða til u.þ.b. 1,3% hækkunar á vísitölu neysluverðs á fyrsta fjórðungi næsta árs.

Í grófum dráttum er skipting þessara áhrifa þannig að hækkun virðisaukaskatts er líkleg til að valda 0,9% hækkun á vísitölu neysluverðs en hækkun vörugjalda og orku-, auðlinda og umhverfisskattar munu beint og óbeint leiða til 0,4% hækkunar vísitölunnar.

Þrátt fyrir umfangsmiklar skattahækkanir um næstu áramót verða skatttekjur ríkissjóðs í hlutfalli við landsframleiðslu með því lægsta sem verið hefur undanfarin ár. Kemur þar meðal annars til hrun ýmissa skattstofna sem gefið hafa drjúgar tekjur síðustu ár, og má þar nefna tekjuskatta lögaðila og vörugjald af ökutækjum.

Skatttekjur ríkissjóðs stefna í að nema 24% af vergri landsframleiðslu á næsta ári. Þetta hlutfall náði hins vegar hámarki í 31% árin 2005 og 2006. Í þessari þróun endurspeglast sú sveiflujöfnun sem innbyggð er í opinber fjármál, þar sem skatttekjur minnka að öðru óbreyttu þegar í harðbakkann slær á meðan útgjöld aukast, til dæmis vegna aukins atvinnuleysis.

Hins vegar hlýtur að teljast bagalegt að þróun helstu skatthlutfalla hafi verið á þann veg að lækka í góðærinu og hækka svo að nýju í kreppunni. Á þann hátt hafa opinber fjármál heldur magnað hagsveifluna en hitt.

Greining segir ennfremur að ljóst sé að flækjustig skattkerfisins eykst verulega á komandi ári, og er það viðsnúningur frá þeirri þróun í átt til einfaldara og gegnsærra skattkerfis sem einkennt hefur undanfarin ár.

Flóknara skattkerfi fylgir aukin sóun, því umsýsla þess krefst vinnuframlags sem ella væri varið í aðra starfsemi, en umsýsla með skatta er í eðli sínu aðeins tilfærsla á fjármunum. Þá er ónefnd sú vinna og fjármunir sem kostað verður til þess að lágmarka skattgreiðslur einstaklinga og fyrirtækja, svo ekki sé minnst á aukinn hvata til undanskota sem felst í stighækkandi tekjuskattkerfi og flóknara álagningarkerfi óbeinna skatta.

Einnig má nefna þau vinnuletjandi áhrif, og minni hvata til framhaldsmenntunar, sem felst í fjölþrepa skattkerfi. Hærri prósenta fjármagnstekjuskatts dregur einnig úr sparnaðarhneigð í hagkerfinu, sem raunar kann að draga úr samdrætti einkaneyslu til skemmri tíma en getur, þegar til lengdar lætur, reynst dragbítur á innlenda fjárfestingu, og þar með hagvöxt.