Bann gegn einkarekinni fjárhættustarfsemi mögulega ólögleg

Vafasamt er að meina einkaaðilum að bjóða upp á happdrætti og fjárhættuspil á meðan slíkur rekstur er leyfður án hindrana í góðgerðarskyni. Þetta kemur fram í dómi EFTA dómstólsins varðandi norska löggjöf um happdrætti, veðmál og fjárhættuspil. Dómurinn gerir þá kröfu að löggjöf sem byggir á markaðshindrunum í þessum efnum endurspegli raunverulegan vilja til að fækka tækifærum til spilamennsku.

Forsaga málsins er sú að breska veðmálafyrirtækið Ladbrokes sótti til norskra yfirvalda um leyfi til að stunda starfsemi sína í Noregi. Fyrirtækinu var synjað um starfsleyfi á þeirri forsendu að það fullnægið ekki starfsleyfisskilyrðum norskra laga. Í kjölfarið höfðaði Ladbrokes mál gegn norska ríkinu fyrir Héraðsdómi Oslóar en í málinu reynir meðal annars á hvort norsk löggjöf um happdrætti og veðmál samræmist samninginum um evrópska efnahagssvæðið.

Í dómi EFTA dómstólsins kemur fram að allar tegundir happdrætta, veðmála og fjárhættuspila sem boðin eru fram gegn endurgjaldi teljist atvinnustarfsemi í skilningi EES samningsins. Taldi dómstóllinn ennfremur að einkaréttur til atvinnustarfsemi eins og sá sem um ræðir í norsku löggjöfinni útiloka aðila í atvinnurekstri frá því að geta stundað starfsemi á viðkomandi markaði og hindri þar með staðfesturétt þeirra og frelsi til að veita þjónustu.

Dómstóllinn bendir á að markaðshindranir geti verið réttlætanlegar ef þær þjóni lögmætum markmiðum í almannaþágu. Barátta gegn spilafíkn og afbrotum í tengslum við spilamennsku geti í þessu samhengi talist lögmæt markmið. Á móti gerir dómstóllinn þá kröfu að löggjöf sem hafi baráttu gegn spilafíkn að markmiði endurspegli raunverulegan vilja til að fækka tækifærum til spilamennsku. Ella verði löggjöfin ekki talin þjóna lögmætu markmiði.

Bjóði ríkisfyrirtæki sem nýtur einkaréttar á þessu sviði hins vegar fram á úrval þjónustu sé að mati dómsins í raun ekki verið að vinna í samræmi við slík siðferðileg markmið.

Á Íslandi er fjárhættustarfsemi aðeins leyfð í góðgerðar- og fjármögnunarskyni. Happdrætti háskólans rekur bæði happdrætti og spilakassa víða á landinu. Þá hefur Íþróttasamband Íslands í gegnum Íslenska getspá rekið Lottó um árabil ásamt annarri veðmálastarfsemi. Eru sölukassar í tengslum við þá starfsemi staðsettir í fjölmörgum verslunum. Einkaaðilum hefur hins vegar hingað til verið meinað að reka fjárhættustarfsemi hér á landi.

Dóm EFTA dómstólsins má nálgast í PDF sniði hér að neðan.