Myndlistin í sókn

Eitt stærsta gallerí landsins er Gallerí Fold sem rekur listmunasölur við Rauðarárstíg og í Kringlunni. Eigendur fyrirtæksins eru Tryggvi Páll Friðriksson og Elínbjört Jónsdóttir en þau hafa rekið það frá árinu 1992. "Upphaflega vorum við aðallega með grafík og minni verk en nú seljum við gömul og ný verk af öllum gerðum, stöndum fyrir listmunauppboðum, erum með sýningar og innrömmun. Einnig erum við í góðu samstarfi við forverðina í Morkinskinnu," segir Tryggvi. Allir vita að markaðurinn með listverk hefur ekki verið dans á rósum í langan tíma. "Það verður að segjast eins og er að þetta er búinn að vera erfiður bransi. Markaður með eldri verk hefur verið í hálfgerðri gíslingu í átta ár eða frá því að fölsunarmálin komu upp," segir hann. Á tímabili hættu menn svo að fjárfesta í myndlist og settu peningana sína í verðbréf. Erfiðar markaðsstæður hafi svo valdið því að sárafá gallerí verða langlíf. En margt bendir til að hlutirnir hafi loksins snúist við. Góð fjárfesting Tryggvi telur að margir séu farnir að hugsa aftur um myndlist sem fjárfestingu og bendir máli sínu til stuðnings á myndlistaruppboðin sem haldin eru þrisvar á ári. Á síðasta uppboði seldust mörg verk á hærra verði en matsverði og verður fróðlegt að fylgjast með gangi mála á næsta uppboði í maí. "Það er tiltölulega gott að kaupa íslensk listaverk í dag. Þau hafa ekki fylgt þeirri verðþróun sem hefur orðið erlendis. Nú eru öll skilyrði fyrir því að verðið hækki," segir Tryggvi og tekur svo djúpt í árinni að segja að annað sé ómögulegt. Greinilegt er að myndlistarkaup hafa aukist eftir að KB banki, í samvinnu við Reykjavíkurborg, galleríin og listamennina, hóf að veita vaxtalaus lán til kaupa á myndum eftir núlifandi listamenn. Hefur það verið mikil lyftistöng fyrir markaðinn. "Fólk lét verða af því að fá sér verk sem það hafði verið að hugsa um lengi og aðrir keyptu sér dýrari verk en þeir hefðu annars haft efni á." Tryggvi bendir á að í Hollandi hafi verið farin sama leið, að bjóða fjármögnum með vaxtalausum lánum og tókst það vel til. Fjárfesting í samtímalistaverki er alltaf ákveðið happdrætti, því engin getur sagt með vissu um vinsældir verksins í framtíðinni. "Ég mæli með því að fólk kaupi listaverk sem því finnst vera fallegt og notalegt að vera innan um. Vextirnir af listaverkum koma oftast fram í þeirri ánægju að vera innan um falleg verk. Fólk á að nota eigin dómgreind en ekki annarra til þess að velja verk," segir hann ennfremur. Tryggvi gerði tilraun til að meta verðþróun á myndlist út frá uppboðunum. Síðar kom í ljós að tölurnar voru ómarktækar þar sem allt að þriðjungur verkanna var falsaður. Kjarvalsmynd, sem seldist á 800.000 krónur og síðar kom í ljós að var fölsuð, er einskis virði. "Það er erfitt að meta markað sem er svona lasinn en ég gæti trúað að markaðurinn velti yfir milljarði á ári og fari vaxandi," segir hann. Fjölhæfir listamenn Tryggvi er spurður að því hvort einhver munur sé á viðhorfi fólks annars vegar til samtímamyndlistar og hins vegar verka eldri meistara. Honum finnst nokkuð sérstakt hversu almennur áhugi er meðal allra aldurshópa fyrir eldri verkum. Yngra fólk hefur sama áhuga á að eignast mynd eftir Ásgrím eða Kjarval og það eldra. Þegar kemur að nútímamyndlist er smekkurinn hins vegar mismunandi eftir aldurshópum. Yngra fólk hefur áhuga á ákveðnum listamönnum meðan það eldra hefur áhuga á öðrum. "Sumir listamenn eru tímalausir, þeir eru alltaf í tísku," segir Tryggvi án þess að nefna nöfn. "Íslendingar eiga feikilega góða listamenn. Útlendingar eru hissa á því hvað við eigum marga, fjölhæfa listamenn. Skýringin gæti verið sú að margir af okkar listamönnum stunda nám erlendis og kynnast þar með straumum og stefnum héðan og þaðan," bætir hann við. Myndlistarmenn gætu verið duglegri að koma sér á framfæri. Galleríin eiga að vera til þess að koma mönnum á framfæri en hér á landi verða þau að hafa víðfeðma starfsemi og geta því illa einbeitt sér að fáum listamönnum eins og tíðkast erlendis. Hluti af tilverunni Tryggva finnst merkilegt hvað listaverk geta verið stór hluti af lífi fólks. Þetta sést jafnan best á því þegar dánarbú eru gerð upp. "Erfingjunum finnst ekkert mál að skipta með sér verkum þegar selja á bílinn, hlutabréfin eða húsið en þegar selja á listaverkin þá vilja allir leggja hönd á plóg. Málverk, sem hefur kannski hangið uppi á vegg í marga áratugi, getur verið fastur þáttur í lífi svo margra," segir hann að lokum.