Einar Oddur og túkallinn

Veiðgjald - Jóhann Ársælsson, alþingismaður Fyrir næstsíðustu kosningar lofuðu formenn stjórnarflokkanna sátt um stjórn fiskveiða. Á liðnu kjörtímabili settu þeir svo upp langan leikþátt og þóttust vilja hlusta á önnur sjónarmið m.a. í nefnd sem sumir kölluðu sáttanefnd. Það örlaði á vilja til sátta í þeirri nefnd um tíma en þegar möguleg lausn var að taka á sig mynd kipptu stjórnarherrarnir í taumana og meirihluti nefndarinnar skilaði niðurstöðu sem þeir einir höfðu samið um.Um þessa leið hefur ekki verið og verður aldrei sátt við aðra enda var hún einungis sátt milli foringja stjórnarflokkanna. Nú er búið að reikna út í fyrsta sinn þetta veiðigjald og í ljós kemur að útgerðin þarf að greiða u.þ.b. tvær krónur af hverju þorskígildi til ríkissjóðs. Þetta er reyndar í heild nákvæmlega sú sama upphæð og felld var um leið niður í öðrum gjöldum útgerðarinnar til ríkissjóðs. Gera má ráð fyrir, ef miðað er við svipaðar aðstæður og nú ríkja, að þá muni gjaldið hækka í þrepum upp í rúmar þrjár krónur til ársins 2009. Viðbótarálögurnar verða því ein til tvær krónur á þorskígildi. Í tilefni af því að þessi útreikningur var birtur hafa verið viðtöl í fjölmiðlum við forsvarsmenn útgerðar í landinu sem kveina undan þessum álögum. Undir þennan söng tók Einar Oddur Kristjánsson í viðtali við Ríkisútvarpið. Þar kom sú skoðun hans fram að þetta veiðigjald kæmi fyrst og fremst niður á sjávarbyggðunum úti á landi og ekki var hægt að skilja hans orð öðruvísi en að þessar viðbótarálögur ógni bókstaflega framtíð þessara byggða. Ég er sammála Einari Oddi um að veiðigjald ógnar víða framtíð sjávarbyggðanna í landinu en það eru ekki þessar tvær eða þrjár krónur sem nú var verið að reikna út heldur hið raunverulega veiðigjald sem þeir útgerðarmenn sem fá úthlutað kvótanum innheimta af hinum sem vilja hefja útgerð eða auka við sína útgerð með viðbótaraflaheimildum. Þegar útgerðarmönnum var fengið ígildi eignarréttar á fiskinum í sjónum með hinu frjálsa framsali aflaheimilda sem komið var á settu útgerðarmenn strax upp markað með leigu og sölu aflaheimilda. Þar gilda þær einu reglur að þar fær sá sem hæst býður. Veiðigjaldið á þeim markaði er ekki tvær krónur eða þrjár. Í dag er varanleg veiðiheimild í þorski boðin á 1085 kr. á kg. og leigan innan ársins 115 kr. á kg. Þetta er hið raunverulega veiðigjald og það hefur svo sannarlega komið mörgum sjávarbyggðum á vonarvöl. Afleiðing þess eignarhalds á veiðirétti sem komið hefur verið á er sú að nýliðun í útgerð er engin. Ástæðan er sú að samkeppnisaðstaða þeirra sem vilja hefja útgerð gagnvart þeim sem fyrir eru er gersamlega vonlaus og skyldi engan undra. Með því að gefa þeim sem fyrir eru í útgerð eignarhald á veiðiréttinum var þeim í raun fengið forskot á hina sem vilja inn í útgerðina sem svarar verðmæti aflaheimildanna. Í dag er þetta forskot sennilega 350 til 400 milljarða virði og varla hægt að deila um það að þessi verðmæti virka sem forskot í formi eiginfjár þeirra sem fyrir eru í útgerð gagnvart þeim sem vilja hefja rekstur í greininni. Ekki fer milli mála hverjar afleiðingarnar eru í sjávarbyggðunum. Síðustu tölur um fækkun starfa í sjávarútvegi á Vestfjörðum um fjögur til fimm hundruð á næstliðnum fimm árum eru t.d. dæmi um þetta. Þar ríkir almenn vantrú á framtíðina vegna þess að engin nýliðun getur átt sér stað. Þetta veiðigjald er að rústa framtíð margra byggðarlaga. Það virkar eins og fáránlegur brandari hjá Einari Oddi Kristjánssyni að reyta hár sitt út af túkalli á kílóið og halda því fram að það gjald leggi sjávarbyggðir í eyði. Gjald sem útgerðarmenn hafa hvort sem er greitt í ríkissjóð en bara í öðru formi. Hinn raunverulegi ágreiningur um málið hefur alltaf snúist um eignarhaldið og það er þetta eignarhald sem hefur raskað öllum tilverugrundvelli í sjávarbyggðunum. En Einar Oddur og aðrir þingmenn sem hafa stutt þá ríkisstjórn sem mest hefur bisað við að festa óréttlæti kerfisins í sessi hafa alla tíð reynt að láta umræðuna snúast um aðra hluti. Ummæli þingmannsins eru hins vegar ágætt dæmi um hversu víðsfjarri kjarna málsins hann og margir aðrir hafa alla tíð haldið sig í umræðunni um stjórn fiskveiða.