Sögðust ekki ætla að setja börn í lokað búsetuúrræði en nú er tónninn annar

„Ég hef sagt: Ég er tilbúin í umræður um móttökumiðstöðvar. Ég er til í hana. Línan sem við í Viðreisn drögum í sandinn er að við setjum ekki börn í lokað búsetuúrræði. Þar er línan sem ég dreg í sandinn.“

Þetta sagði Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar í pontu Alþingis þann 4 mars árið 2024. Þegar hún var í stjórnarandstöðu og til umræðu voru útlendingamál þáverandi ríkisstjórnar. Núna, tveimur árum seinna, hefur Alþingi til meðferðar frumvarp dómsmálaráðherra, sem kemur úr röðum Viðreisnar, og fjallar um brottfararstöð fyrir útlendinga.

Málið snúist ekki um leiksvæði

Vistun barna í úrræðinu hefur verið hvað mest til umræðu þegar kemur að málinu. Tótla I. Sæmundsdóttir, framkvæmdastjóri Barnaheilla, segir þær breytingar sem allsherjar- og menntamálanefnd hefur gert á frumvarpinu til að mæta óánægjuröddum, ekki nægjanlegar.

„Þau horfa algjörlega fram hjá stóra atriðinu í nefndarálitinu sem er frelsissvipting barna en einblína í staðinn á aðstöðuna og horfa þannig fram hjá öllum þeim sem hafa lagt álit til nefndarinnar. Þetta snýst ekki um það hvort það sé leiksvæði í fangelsinu. Þetta snýst um að það eigi ekki að vera fangelsi.“

Ekki bara skoðun Barnaheilla

Börn ættu aldrei að vera frelsissvipt nema sem allra síðasta úrræði og þá til að tryggja öryggi þeirra eða annarra.

„Þetta er ekkert bara skoðun Barnaheilla heldur skylda sem Barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna setur á stjórnvöld. Í þessu máli þá fer svo fjarri að dómsmálaráðherra eða Alþingi hafi sýnt fram á einhverja nauðsyn þess að grípa til svona harðneskjulegs úrræði fyrir þessa allra viðkvæmustu hópa.“

Tótla segir það enga tilviljun að svo mörg mannréttindasamtök setji sig á móti málinu.

„Það má alveg spyrja sig: Til hvers eru mannréttindastofnanir eða umboðsmaður barna? Af hverju erum við hluti af barnasáttmálanum ef við ætlum ekki að taka tillit til eins né neins sem hann segir.“ 

Réttindi barna fái ekki sjálfstæða athygli

Allt of oft sé litið á börn sem fylgihluti foreldra sinna.

„Réttindi barna fá ekki sjálfstæða athygli. Það er eitthvað sem barnaréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna hefur t.d. ítrekað sagt, að það eigi ekki að setja börn í varðhald vegna ástæðna sem tengjast stöðu foreldra þeirra, eða hvernig foreldrar þeirra hafa hagað sínu samstarfi við ríkið.“