Opið bréf til Barna og fjöl­skyldu­stofu

Boð til samtals

Við buðum fulltrúum Barna og fjölskyldustofu formlega með tölvupósti 4. apríl að koma í hlaðvarpsþáttinn Týndu Strákarnir og ræða stöðu barna í barnaverndarkerfinu, meðferðarúrræðin sem eru í boði og þá ábyrgð sem fylgir þessum málaflokki.

Við ítrekum það boð hér.

Þessi umræða á að fara fram opinberlega

Þetta snýst ekki um ímynd. Þetta snýst um börn, aðstandendur þeirra og það hvort úrræðin sem eiga að grípa þau séu raunverulega að virka.

Undanfarin misseri hafa komið fram mál sem gefa fullt tilefni til opinnar umræðu um meðferðarheimili fyrir börn. Umboðsmaður barna sagði í nóvember að rétt væri að endurskoða starfsemi meðferðarheimila fyrir börn og ungmenni vegna alvarlegra mála sem komið hefðu upp síðustu misseri. Í sömu umfjöllun kom fram að lýsingar frá Bjargey bentu meðal annars til öryggisbresta, faglegs vanhæfis og veikra verkferla. (visir.is)

Lækjarbakki kallar líka á skýr svör

Í ágúst í fyrra var sagt frá því að gert væri ráð fyrir að meðferðarheimilið Lækjarbakki yrði opnað á ný í Gunnarsholti í lok árs 2025 eða í byrjun 2026 og haft eftir Funa Sigurðssyni að þetta gæti orðið nær bylting. Á sama tíma kom fram að enginn drengur væri þá formlega á biðlista eftir langtímameðferð hjá Lækjarbakka. (MBL.is)

Í mars á þessu ári kom svo fram að Lækjarbakki hefði opnað eftir um 700 daga og að uppsafnaður vandi hefði skapast á meðan úrræðið var lokað. Þá var fyrsti skjólstæðingurinn innritaður og greint frá því að pláss væru fyrir sex drengi og kynsegin ungmenni. (MBL.is)

Síðar í mars var síðan greint frá því að ekkert barn væri vistað á Lækjarbakka á þeim tíma, að tveir drengir hefðu verið innritaðir og að þeir væru báðir komnir á neyðarvistun Stuðla eftir strok og uppákomu sem kallaði á aðkomu lögreglu.

Þarna vakna eðlilegar og málefnalegar spurningar. Hver er raunveruleg staða úrræðisins í dag. Hversu mörg börn eru þar núna. Hver er nýtingin. Og hvað segja þessar sveiflur um stöðu kerfisins í heild. Hver er heildar launakostnaður á mánuði síðan í desember 2025?

Gagnreyndar aðferðir þurfa skýra merkingu

Í umfjöllun um opnun Lækjarbakka kom fram að starfsfólk hefði fengið yfirgripsmikla þjálfun í aðferðafræði Barna og fjölskyldustofu og að meðferðin byggði á samþættingu gagnreyndra aðferða BOFS og einstaklingsmiðaðrar nálgunar. Það er jákvætt ef svo er. En þá þarf líka að vera skýrt hvað það þýðir í reynd. Hvaða aðferðir eru þetta nákvæmlega. Hvernig eru þær innleiddar. Og hvernig er árangur mældur. Umfjöllunin sem birt var nefnir ekki þessar aðferðir nánar. (visir.is)

Þetta er ekki bara fortíð

Í síðasta þætti hjá okkur var Rósa Ólöf Ólafsdóttir, systir Lalla Johns, gestur. Þar var rætt um hvernig kerfið brást ekki aðeins honum heldur líka aðstandendum hans. Hún fór yfir gögn og skýrslur um bróður sinn sem hún lýsir þannig að þar megi sjá fordóma, niðurlægingu og valdbeitingu. Kjarni þess þáttar var einfaldur. Þessi mynstur tilheyra ekki bara fortíðinni.

Til okkar hafa líka borist frásagnir frá fólki sem hefur verið inni í þessum veruleika, bæði fyrrverandi skjólstæðingum og fólki sem hefur starfað innan kerfisins. Við höfum einnig undir höndum efni sem styður við hluta þeirra frásagna, en birtum það ekki óunnið af tilliti til persónuverndar og stöðu þeirra barna sem þar koma við sögu.

Við erum að kalla eftir samtali, ekki upphlaupi

Við erum ekki að leita að sviðsettu rifrildi. Við erum ekki að leita að átökum sjálfra þeirra vegna. Við erum að kalla eftir heiðarlegu samtali um stöðuna, úrræðin, eftirlitið, aðferðirnar og ábyrgðina.

Þess vegna ítrekum við boð okkar til Barna og fjölskyldustofu. Komið í Týndu Strákana. Ræðum þetta opinberlega. Ræðum hvað er í boði, hvað virkar, hvað virkar ekki og hvað þarf að bæta.

Höfundar eru þáttastjórnendur Týndu strákanna: Steindór Þórarinsson, viðurkenndur markþjálfi og Jón K. Jacobsen, fíkniráðgjafi og faðir Geirs Arnars Jacobsen sem lést í brunanum á Stuðlum.