Al­þjóð­leg lög eða ráð­leggingar?

Í dag hafa Ísrael og Bandaríkin gert árás á Íran. Þetta er annar mánuðurinn í röð þar sem Bandaríkin ráðast á annað ríki, og enn og aftur er það réttlætt með stórum orðum um „frelsun fólks“.

Sagan kennir okkur þó að þegar stórveldi tala um frelsun fylgir oft annað í kjölfarið. Slík orðræða hefur ítrekað verið notuð til að réttlæta innrásir og hernað, með tilvísun í vernd eða frelsun íbúa, og við vitum hvernig það endaði oftar en ekki á síðustu öld.

Donald Trump kallar þessar árásir „frelsun fólks“. Við höfum heyrt slíkan tón áður í sögunni. Leiðtogar hafa margoft falið valdbeitingu á bak við hugmyndir um siðferðilega skyldu eða mannúð, en afleiðingarnar hafa oft verið langvarandi óstöðugleiki, mannfall og veikingu alþjóðlegra stofnana.

Ef Evrópa leyfir meintum ólöglegum árásum að ganga yfir án viðbragða, hvað segir það þá um stöðu alþjóðalaga? Gilda reglurnar aðeins þegar „rétti“ aðilinn brýtur þær ekki?

Ísland og Evrópusambandið hafa áður sýnt að hægt er að beita refsiaðgerðum þegar fullveldi ríkja er brotið. En verða sömu reglur notaðar nú?

Ef svarið er nei gæti það haft alvarlegar afleiðingar fyrir alþjóðakerfið. Skortur á viðbrögðum sendir þau skilaboð að valdamikil ríki geti farið sínu fram án raunverulegra afleiðinga og að alþjóðalög séu ekki bindandi reglur heldur einungis ráðleggingar sem gilda þegar það hentar. Slík þróun gæti hvatt önnur ríki til að herma eftir og grafið enn frekar undan þeirri reglu að valdbeiting milli ríkja skuli vera undantekning, ekki norm.

Höfundur er nemandi í alþjóðasamskiptum.