Ó­sátt með samráðsleysi stjórn­valda

„Umræðan núna snýst um verulega og fyrirvaralausa hækkun á veiðigjaldinu. Það hefur auðvitað komið í ljós þegar spurt er að fólk veit lítið um þetta,“ segir Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi.

Breytingar á veiðigjöldum  hafa verið mikið til umræðu á Alþingi undanfarna daga. Málið hefur verið rætt langt fram á nótt en í gærkvöldi funduðu þingmenn til klukkan hálf fjögur. Þingmenn minnihlutans hafa verið sakaðir um málþóf.

Að sögn Heiðrúnar Lindar snýst málið um ofurskattlagningu fiskveiða. Nú greiði fyrirtæki 33 prósenta skatt af hagnaði fiskveiða auk tuttugu prósenta tekjuskatt líkt og önnur fyrirtæki.

„Þetta hefur verið um og yfir tvöfaldur tekjuskattur miðað við tölur síðustu ára,“ segir hún.

„Það sem er að gerast núna í þinginu með þessu frumvarpi er að veiðigjaldið er að fara yfir sjötíu prósent af hagnaði fiskveiða og í uppsjávarveiðum fer það upp í níutíu til hundrað prósent. Í veiðum á einstökum tegundum eins og á makríl fer það yfir hundrað prósent. Við erum að tala um og takast á um fyrirhugaða ofurskattlagningu.“

Lítið sé hægt að gera nema að hagræða.

„Sjávarútvegur spilar eftir þeim leikreglum sem að stjórnvöld setja og á ekki annarra kosta völ en að gera það.“

Áhættan sé að fjármagnið leiti annað

Heiðrún Lind segist skilja þegar almenningur heyrir af arðgreiðslum upp á tugi milljarða geri þau ráð fyrir því að fyrirtæki í sjávarútvegi höndli hærri veiðigjöld. Hins vegar sé um að ræða stóra atvinnugrein og séu greiðslurnar skoðaðar sem hlutfall af hagnaði þá séu þær minni heldur en úr atvinnulífinu.

„Þannig þegar þú ert með stóra atvinnugrein þar sem eru margir þá verða milljarðarnir margir sem fara í arðgreiðslur,“ segir hún.

„Ef að ávöxtun á þetta fjármagn verður til muna minna heldur en frá öðrum geirum eða af áhættulausum ríkisskuldabréfum þá leitar fjármagnið ekki í sjávarútveg. Það er það sem við höfum verið að benda á að sé áhættan.“

Rekstur sjávarútvegsfyrirtækja sé einnig dýr.

„Þetta er fjármagnsfrek atvinnugrein. Við sjáum  fyrirtæki sem eru að fjárfesta í nýjum skipum sem eru skip upp á sjö til níu milljarða króna. Þú þarft lánsfjármagn og jafnvel fjármagn frá fjárfestum.“

Ósátt með samráðsleysi

Heiðrún Lind er einnig afar óánægð með samráðsleysi stjórnvalda. Hún segir að í kosningabaráttu forsætisráðherra hafi hún sagst ætla eiga í samtölum við fulltrúar sjávarútvegsins.

„Það var það sem að forsætisráðherra sagði fyrir kosningar, að taka þetta í skrefum, það er skynsamlegt að taka þetta í góðum samskiptum við fagaðila. Svo er það ekki gert.“

Hún segir fulltrúa atvinnugreinarinnar vita hver pólitísk afstaða flokkanna sé og verði að sætta sig við þær.

„En að það var þó allaveganna búið að segja að við munum taka samtalið og við myndum gera það í skrefum.“

Hún segir að Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra og Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra hafi komið aftan að fulltrúum sjávarútvegsins með blaðamannafundinum þar sem áætlanir ríkisstjórnarinnar um breytingar á veiðigjöldum voru kynntar. Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi gáfu út yfirlýsingu fyrir blaðamannafundinn.

Erfitt að segja til um hvað sé sanngjarnt

„Það er mjög erfitt að segja nákvæma tölu yfir hvað greinin geti greitt í veiðigjald. Mjög ólík fyrirtæki, lítil og stór, mikil fjölbreytileiki,“ segir Heiðrún Lind.

Málið snúist um hverjar áætlanir yfirvalda séu í sjávarútvegi, samþjöppun eða fjölbreytni.

„Þegar þú ætlar að taka skatt út frá meðaltali heillar atvinnugreinar þá verður þú að hafa prósenta tiltölulega lága til að allir ráði við það ef að markmiðið er að hafa fjölbreytta atvinnugrein. Ef að þú ætlar að hækka þetta upp í rjáfur eins og er með öðrum orðum ertu að segja að við viljum meiri samþjöppun og við viljum færri aðila.“

Hún segir það eina sem fyrirtæki í sjávarútvegi geti gert sé að hagræða. Þau séu í alþjóðlegri samkeppni og ráði því ekki sjálf hvert endanlegt verð er. Hagræðingin gæti haft áhrif á heilu samfélögin á landsbyggðinni.

„Þá hefur maður áhyggjur af því sjávarútvegur er burðarstólpi landsbyggðarinnar. Þetta er hálaunaatvinnugrein, þetta er grunnatvinnuvegur sem þýðir það að aðrar atvinnugreinar treysta á að það gangi vel, iðnaður, tækni, nýsköpun,“ segir Heiðrún.

Skoðun almennings á málinu

Heiðrún Lind fer yfir kannanir sem gerðar hafa verið á áliti almennings á umræðuna. Hún bendir á nýja könnun Gallup sem Viðskiptablaðið birti þann 17. júní. 

Vert er að taka fram að af 818 þátttakendum voru 399 manns sem svöruðu spurningunni sem Heiðrún Lind vitnar í. Þriðjungur þeirra, eða 30,2 prósent sem samsvarar um 120 manns, töldu að veiðigjöld ættu að vera yfir fimmtíu prósent. 

„Við sjáum á könnunum þegar fólk er spurt að það er ekki til í að hafa þetta mikið hærra. Það eru ekki nema tíu prósent aðspurðra í könnun Gallup fyrir Viðskiptablaðið sem vilja hafa þau yfir sextíu prósent,“ segir Heiðrún Lind í viðtali í Bítinu á Bylgjunni.

Í nýjustu könnun Maskínu sem fjallað var um í gær sögðust 62 prósent þátttakenda hlynntir frumvarpinu sjálfu og 24 prósent andvíg. 975 manns svöruðu spurningum Maskínu.

Um flókið mál sé að ræða þar sem fólk hafi skoðanir og því sé andrúmsloftið þungt.

„Það hjálpar heldur ekki fólki að taka upplýstar þegar andrúmsloftið verður þannig að þetta er barátta og barningur, allir í sínum skotgröfum. Við tökum ábyrgð líka að við erum þátttakandi í þeirri umræðu sem er ekkert sérstaklega uppbyggileg og er ekki upplýsandi fyrir almenning,“ segir Heiðrún Lind.

Heiðrún Lind situr í stjórn Sýnar en Vísir er í eigu Sýnar.