Ólög um leyfisbréf

Eitt leyfisbréf fyrir kennara á öllum skólastigum er óhæf hugmynd. Ástæðurnar eru margar en sú sem ég ætla að reifa hér er byggð á langri reynslu minni af kennslu í framhaldsskóla.

Framhaldsskólinn er fyrst og síðast faggreinaskóli þar sem nemendur þurfa að tileinka sér þekkingu. Það er því skilyrði að kennarinn hafi sérþekkingu á viðkomandi fagi. Sem reyndur eðlisfræðikennari með 6 ára reynsla í jarðeðlisfræðirannsóknum og af kennslu við Jarðhitaskóla Sameinuðu þjóðanna sé ég ekki að leikskólakennari eigi nokkurt erindi í eðlisfræðistofuna né að ég gagnist við kennslu leikskólabarna. Sérhæfing er ekki skammaryrði heldur lýsing á því ástandi að nemandinn þurfi að fá kennslu og verkefni sem sérfræðingur í faggreininni er einn fær um að veita. Ef það sem ég segi hér á undan er ekki rétt túlkun á lagatillögunni þá er eitt leyfisbréf einfaldlega bara hjóm og merkingarlaust. Kennari í framhaldsskóla er sérfræðingur í kennslugrein sinni en leikskólakennari er sérfræðingur í kennslu á leikskólastigi.

Verkgreinar sem kenndar eru til sveinsprófs í framhaldsskólum verða aðeins kenndar af iðnmeisturum eða öðrum sérfræðingum í því sem krafist er í þeim iðngreinum sem verið er að útskrifa nemendur í. Þetta á líka við um til dæmis sjúkraliðanám.

Ein afleiðing þess að gefa út eitt leyfisbréf verður að leikskólakennari gæti orðið skólameistari framhaldsskóla. Reynsla frá Svíþjóð segir að þetta sé afar óheppilegt.

Það þarf líka að hafa í huga að það eru sveitarfélögin sem reka leikskóla og grunnskóla en ríkið rekur framhaldsskólann. Það eru því mismunandi kjarasamningar og fleira sem mun rekast á verði þetta frumvarp að lögum.

Það er hugsanavilla að nemendur hafi gott af einsleitum skóla. Nemendur gætu allt eins lokast inni í kerfi sem hentar þeirra þroskaferli illa og hætta væri á að sá þroski sem næst við að fara á annað skólastig, breyta um umhverfi og læra ný vinnubrögð, glatist.

Það gengur nú þegar illa að manna stöður raungreinakennara og stærðfræðikennara á öllum skólastigum með kennurum sem eiga að hafa næga menntun í þeim greinum sem þeir kenna. Það má búast við að sú þróun haldi áfram að kennarar sem ekki hafa menntun til þess fari að kenna t.d. raungreinar í enn meira mæli, ef slakað er á kröfum og gefið út eitt leyfisbréf, með tilheyrandi verri útkomu.

Átak í menntamálum ætti að auka líkur á að nemendur velji að læra raunvísindi og tæknigreinar. Það er ekki líklegt að eitt leyfisbréf hjálpi við þessa viðleitni ef sérhæfing er fyrir borð borin.

Höfundur er eðlisfræðingur og framhaldsskólakennari.