Skiptar skoðanir á því hvort fjölga eigi borgarfulltrúum

Skiptar skoðanir eru meðal borgarfulltrúa hvort fjölga eigi borgarfulltrúum eður ei. Sem stendur er fjölgunin lögbundin en á Alþingi er til umræðu stjórnarfrumvarp sem afléttir þeirri kvöð af borginni.

Áramótin 2012 tóku gildi ný sveitarstjórnarlög en í þeim er meðal annars kveðið á að í sveitarfélögum með 100.000 íbúa eða fleiri skuli fjöldi sveitastjórnarfulltrúa vera á bilinu 23-31. Í vikunni fór fram fyrsta umræða um frumvarp samgöngu- og sveitastjórnarráðherra þess efnis að fella ákvæðið úr lögunum. Þess í stað verður sveitarfélögum með 50.000 íbúa eða fleiri falið að ákveða hve margir fulltrúarnir skuli vera. Þeir mega þó aldrei vera færri en fimmtán og ekki fleiri en 27.

Þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs mótmæltu fyrirhugaðri breytingu í umræðum á þinginu. Meðal annars var sett út á það hve fáorð meðfylgjandi greinargerð þess er auk þess að þeim þykir lítið til fyrirhugaðrar breytingar koma. Þá þykir þingmönnum flokksins undarlegt að þetta sé lagt fram sem stjórnarfrumvarp.

„Þetta er endurflutningur á gömlu þingmannamáli. Það eru nokkrir þingmenn Sjálfstæðisflokksins með það á perunni að vera í stjórnarandstöðu við meirihluta borgarstjórnar í Reykjavík. Þeir eru með það á heilanum að hafa sem fæsta borgarfulltrúa í Reykjavík þar sem þeir eru að meðaltali ómögulegt fólk þar sem þeir eru ekki Sjálfstæðismenn,“ sagði Svandís Svavarsdóttir meðal annars. „Ætlar Viðreisn að taka það á sig að berjast fyrir svona dellu frá Sjálfstæðisflokknum? Ætlar Björt framtíð að gera það?“

Innan borgarstjórnar eru skiptar skoðanir um ágæti fyrirhugaðrar breytingar og þá hvort, ef af henni verður, halda eigi áfram með fyrirhugaða fjölgun borgarfulltrúa. Borgarfulltrúar í Reykjavík hafa verið fimmtán utan kjörtímabilsins 1978-82 þegar þeir voru 21 talsins. Er það jafnframt eina kjörtímabilið frá 1932 til stofnunar R-listans 1994 sem Sjálfstæðisflokkurinn var ekki í meirihluta í borginni og borgarstjórastólinn.

Lögmælt fjölgun betri

„Ég var sjálfur hrifnari að því að þetta kæmi sem tillaga utan frá því þetta er mál sem gæti mjög auðveldlega orðið aðalatriði í kosningunum og tekið fókusinn frá öðru mikilvægara,“ segir S. Björn Blöndal, borgarfulltrúi Bjartrar framtíðar. „Það er mjög auðvelt að láta þetta líta út fyrir að borgarfulltrúar vilji fjölga sér. Þetta er hins vegar ekki þannig mál að það eigi að taka aðalfókus og ég hefði talið það farsælt að hafa þetta óbreytt í lögunum.“

Vinna hefur staðið yfir að undanförnu að uppfylla skilyrðin í núgildandi lögum. Liður í því hefur verið að kostnaðarmeta það að fjölga borgarfulltrúum. Niðurstaða þeirrar vinnu er að það sé ólíklegt að auka kostnað borgarinnar og í einhverjum sviðsmyndum gæti það þýtt sparnað fyrir borgina. Í greinargerð með frumvarpinu segir hins vegar að ,[v]erði borgarfulltrúum ekki fjölgað má vænta þess að við það sparist útgjöld hjá Reykjavíkurborg.“

„Fjölgun fulltrúa þarf ekki að þýða að kostnaður aukist. Það er stór hluti fólks utan borgarstjórnar sem er að sinna störfum í hinu ýmsu nefndum. Fjölgun fulltrúa þýðir að hægt væri að manna nefndir með virkum borgarfulltrúum sem væri að mörgu leiti æskilegt. Fólk getur þá helgað sig þessu,“ segir Björn. 

Björn telur að fleiri borgarstjórnarsæti komi eflaust til með að leiða af sér aukinn fjölda framboða. Þá verði afar ólíklegt að hreinn meirihluti muni ná völdum í borginni nema um einhver kosningabandalög væri að ræða. „Þessi breyting er ekki stórmál. Sem stendur eru fimmtán borgarfulltrúar sem sinna þessu í fullri vinnu og sex í 70 prósent starfi. Breytingin í 23 fulltrúa væri tiltölulega væg og líklega skilvirkari en kerfið sem er nú.“

Fjölgun fulltrúa óþarfi

Sveinbjörg Birna Sveinbjörnsdóttir, Framsókn og flugvallarvinum, telur að breytingin sem felst í lögunum sé fullkomlega eðlileg. Það eigi að vera í hendi sveitastjórna að ákveða hvort eigi að fjölga eða fækka fulltrúum. Hún er einnig á því að óþarft sé að borgarfulltrúar verði fleiri en þeir eru nú.

„Það er ekki þörf á fjölgun fulltrúa en það er hins vegar mikil þörf á að breyta samþykkt Reykjavíkurborgar. Staðan er einfaldlega sú að í ýmsum ráðum eru formenn varaborgarfulltrúar og sitja því ekki í borgarstjórn,“ segir Sveinbjörg. Vísar hún þar meðal annars til velferðarráðs, íþrótta- og tómstundaráðs og mannréttindaráðs. 

„Það eru held ég níu stórar fastanefndir og ráð sem fimmtán borgarfulltrúar þurfa að sinna. Á þinginu eru hins vegar átta fastanefndir en þær skiptast hins vegar niður á 63 fulltrúa. Við fluttum meðal annars tillögu um sameiningu ráða innan borgarinnar til að einfalda og minnka stjórnkerfið. Þá viljum við gera aukna kröfu til nefndarsetu borgarfulltrúa, að þeir sitji í þremur nefndum í stað tveggja.“

Ekki leitað eftir samráði

Líf Magneudóttir, vinstri græn, á sæti í forsætisnefnd. Fjölgun borgarfulltrúa hefur meðal annars verið á borði nefndarinnar og vinna við hana í fullum gangi. Að hennar mati er ekki gott ef það er hringlandaháttur í fjölda borgarfulltrúa.

„Þetta er mál sem á eftir að fara í gegnum þingið svo við höldum ótrauð áfram okkar vinnu. Við getum ekki hangið og beðið eftir því. Þetta verður að vera tilbúið ef við eigum að uppfylla núgildandi lagabókstaf,“ segir Líf.

Líf segir að miðað við íbúaþróun borgarinnar sé mjög æskilegt að fjölga borgarfulltrúum. Líkt og áður segir hafa ekki verið gerðar tilraunir með að fjölga þeim frá árinu 1978. Þá bjuggu tæplega 84 þúsund í Reykjavík en nú eru nú ríflega 123 þúsund. Þá eru þingmenn Reykjavíkur 22 talsins eða sjö fleiri en borgarfulltrúarnir. 

„Miðað við íbúaþróun er fjölgun mjög æskilegt og ekki dýrara heldur en núverandi staða,“ segir Líf. Að hennar sögn kæmi það til greina, verði kvöðin um fjölgun felld úr lögum, að leggja til málamiðlun um að fulltrúar verði 21 talsins í stað 23 líkt og lögin kveða á um nú. Það er umræða sem gæti þurft að taka eftir að niðurstaða þingsins liggur fyrir. 

„Alþingi hefur ekki leitað sérstaklega til okkar vegna þessa máls heldur er borgin bara umsagnaraðili,“ segir Líf. „Það mætti vera virkara samtal milli borgar og þings um þetta. Í greinargerðinni kemur fram að þetta gæti haft hagræðingu í för með sér en ef ráðherra myndi heyra í okkur þá gætum við sagt að þetta er ekki jafn kostnaðarsamt og hann telur.“

Hlynnt lagabreytingunni

„Enn sem komið er vinnum við samkvæmt lögunum en það eru skiptar skoðanir um þetta mál,“ segir Áslaug Friðriksdóttir, Sjálfstæðisflokki. „Því fylgir mikil vinna að vera varaborgarfulltrúi og það eru mikið fleiri en þessir fimmtán sem sinna störfum í borginni. 

Áslaug er þeirrar skoðunar að eðlilegt sé að það sé borgarstjórnarfulltrúum í sjálfsvald sett hvort þeir skuli fjölga sér eður ei. Hún styður því fyrirhugaða lagabreytingu. Áslaug hefur hins vegar ekki gert upp hug sinn hvort rétt sé að fjölga fulltrúum eða að halda í horfinu. 

„Þetta er umræða sem er ekki búin og ekki verið tekin endanleg ákvörðun þar sem endanleg skipun laganna liggur ekki fyrir.“