Almannahagsmunir trompa trúnaðarsamband við ástvin

Þeir sem eru í því hlutverki að geta haft áhrif á almannahagsmuni hafa ríkari skyldur en aðrir, og ber þar trúnaðarskyldan hæst. Þetta er mat Henry Alexanders Henryssonar, sérfræðings hjá Siðfræðistofnun, þegar hann er spurður út í trúnaðarbrot Sturlu Pálssonar, framkvæmdastjóra markaðsviðskipta og fjárstýringar hjá Seðlabanka Íslands.

Sturla hefur viðurkennt að hafa brotið trúnað þegar hann hringdi í eiginkonu sína Helgu Jónsdóttur, þáverandi lögfræðing hjá Samtökum fjármálafyrirtækja, hagsmunasamtaka allra banka og sparisjóða á landinu, í aðdraganda bankahrunsins árið 2008 og upplýsti hana að hugsanlega yrði einum af stóru bönkunum þremur bjargað og að Sigurjón Þ. Árnason, þáverandi bankastjóri Landsbankans, væri búinn að gefast upp.

Greint var frá þessu bæði í kvöldfréttum Stöðvar 2 og Kastljósinu í gærkvöldi þar sem vísað var í skýrslutöku yfir Sturlu frá því í janúar 2012 þar sem hann var vitni í umfangsmiklu máli sem sérstakur saksóknari hafði til rannsóknar. Málið sneri að milljarðamillifærslum af reikningum Landsbankans hjá Seðlabankanum daginn sem neyðarlögin voru sett. Málið var svo fellt niður og fór aldrei fyrir dóm.

Símtalið átti sér stað laugardaginn 4. október árið 2008 en þá átti eftir að setja neyðarlögin tveimur dögum síðar, mánudaginn 6. október, þegar markaðir voru enn opnir. Er talið að þessar upplýsingar, að hugsanlega yrði einum banka bjargað og að bankastjóri væri búinn að gefast upp, hefðu auðveldlega geta nýst á mánudeginum 6. október.

Rík þagnarskylda hvíldi á þeim voru helstu leikendur hjá ríkinu og Seðlabankanum í þessari atburðarás, en sú spurning gæti vaknað hjá ýmsum hvort það sé gerlegt að leyna þeim sem sem standa manni næst svo mikilvægum upplýsingum?

Spurður að þessu segir Henry Alexander að hann telji mikilvægt að siðfræðileg greining á slíku álitamáli sé raunsæ.

„Við komum öðruvísi fram við okkar nánustu heldur en annað fólk og kannski einkennilegt að mála það í of dökkum litum. Hugur okkar á að vera hjá ástvinum, við viljum veg þeirra sem mestan og auðvitað sækjumst við eftir því að standa í nánu trúnaðarsambandi við þá,“ segir Henry.

Hann segir hins vegar ljóst að sum mál séu þess eðlis að þar standi hlutdrægni ekki til boða, jafnvel þótt hún kunni að virðast eðlileg.

„Það er ástæða þess að settar eru strangar starfsreglur eða siðareglur skráðar. Sumir móðgast og segjast treysta á eigin dómgreind en sagan sýnir að slíkt er varhugavert,“ segir Henry.

Að mati Henrys gengur sérstaklega illa að fá fólk á Íslandi til að skilja hvað almannahagsmunir fela í sér, líkt og nýleg mál benda til.

„Þeir einstaklingar sem eru í því hlutverki að geta haft áhrif á þessa hagsmuni hafa einfaldlega ríkari skyldur heldur en aðrir, og ber þar trúnaðarskyldan hæst. Það kann að vera bara mannlegt að vilja láta ástvini ganga fyrir þessum skyldum en þá virðist nokkuð augljóst að um leið hefur maður valið að hætta að gegna hlutverkinu.“