Þjóðgarðar og friðlýsingar flytja valdið til Reykjavíkur

Tortryggni gætir hjá íbúum á landsbyggðinni í garð hugmynda um fleiri þjóðgarða og friðlýsingar. Dæmin sýni að slíkum aðgerðum fylgi valdatilfærsla frá heimafólki í héraði til stofnana í Reykjavík. Fjallað var um málið í fréttum Stöðvar 2 og rætt við sveitarstjóra Þingeyjarsveitar, Dagbjörtu Jónsdóttur. 

Stofnun Vatnajökulsþjóðgarðs er tekið sem dæmi um víti til varnaðar. Þrátt fyrir fögur fyrirheit í upphafi, um að ákvarðanir skyldu teknar heima í viðkomandi héruðum, eru aðalskrifstofa og framkvæmdastjóri Vatnajökulsþjóðgarðs nú staðsett á Klapparstíg í Reykjavík. Nýtt frumvarp um þjóðgarðinn er í umsögnum gagnrýnt fyrir að boða enn frekari valdatilfærslu og miðstýringu. 

Í Vestmannaeyjum er sumum brugðið vegna valdaframsals til Umhverfisstofnunar sem friðlýsing úteyja er talin valda. „Ófriði lýst á hendur Eyjamönnum,“ segir formaður Bjargveiðimannafélags Vestmannaeyja í grein í Eyjafréttum. 

Þingeyjarsveit er eitt landmesta sveitarfélag Íslands og er um þriðjungur þess nú innan Vatnajökulsþjóðgarðs. 

„Það eru ákveðin lög sem gilda um Vatnajökulsþjóðgarð og um friðlýstu svæðin eru náttúrlega ákveðnar hömlur. Og þó að sveitarfélagið hafi skipulagsvaldið þá er þetta að einhverju leyti skerðing á völdum,“ segir Dagbjört. 

Tillögu um að gera hálendið allt að þjóðgarði er mætt með tortryggni. Enn stærri hluti Þingeyjarsveitar félli þá undir þjóðgarð. 

„Þegar þetta er orðinn þjóðgarður þá eru allar framkvæmdir auðvitað flóknari. Það er ekkert eins og það sé alltaf slæmt. Auðvitað þarf að vanda til verka og hugsa sig vel um þegar á að fara að framkvæma eitthvað. En það er alveg klárt að valdið fer að einhverju leyti frá sveitarfélögunum,“ segir sveitarstjórinn.

Andstaðan virðist mest meðal landeigenda, sem óttast að það sem áður var leyft verði bannað með verndarlögum.

„Við vinnum náttúrlega samkvæmt skipulagslögum. Svo verða þarna árekstrar,“ segir Dagbjört. Hún segir ákveðna óvissu um hvað felst í friðlýsingum og stofnun þjóðgarðs. 

„Kannski vantar bara meira svolítið þetta samtal milli heimamanna, sveitarstjórna og ríkisvaldsins,“ segir sveitarstjóri Þingeyjarsveitar.