Þjóðaratkvæði um lýðskrum

Ríkisstjórnarflokkarnir hafa sætt mikilli gagnrýni fyrir að svíkja kosningaloforð um þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald ESB-viðræðna. Þar hefur stjórnarandstaðan talað einu máli. En um hvað snýst málið?



Viðræðurnar og fyrirvararnir

Aðildarumsóknin 2009 var með fyrir­vörum um landbúnað og sjávar­útveg. Samninganefndir Íslands og ESB ræddu hvernig Ísland mundi aðlaga sig að regluverki ESB, þangað til kom að þessum fyrirvörum. Þá stöðvuðust viðræðurnar, því ESB veitir ekki undanþágur af því tagi sem fyrirvararnir áskildu. Og íslenska nefndin hafði ekki umboð til að víkja frá þeim.

Svo um hvað ætti að kjósa? ESB ræðir ekki fyrirvarana. Alþingi gæti að vísu fellt þá niður en það væri þá ígildi nýrrar umsóknar og fæli í sér eindreginn aðildarvilja.

Afstaða ríkisstjórnarinnar er skýr, sem og afstaða Samfylkingarinnar. En hvað segja VG? Og hvað segja Píratar?

VG segjast vera á móti aðild. Flestir þingmenn flokksins studdu samt umsóknina 2009, svo það er greinilega óljóst hver stefnan er, ef þau þá hafa stefnu. Vilja þingmenn VG hætta við fyrirvarana? Krafa VG um þjóðaratkvæði hlýtur að þýða það, ef hún þá þýðir eitthvað. Hvernig líst andstæðingum ESB-aðildar á það?

Á heimasíðu Pírata stendur að það sé „ekki hlutverk stjórnmálaflokka að taka afstöðu með eða á móti aðild“. Afstaða Pírata virðist aðallega snúast um málsmeðferðina, að lofa „upplýstri“ ákvörðun og „hlutlausum“ upplýsingum.

Jæja, en vilja þeir aðild eða ekki? Flokkur sem stefnir í að ryðja til sín þingsætunum þarf að svara því - því hvert er hlutverk stjórnmálaflokka ef ekki þetta? Það er óábyrgt að kjósa flokk sem veit ekki hvað hann vill í einu helsta hagsmunamáli landsins.

„Viðræðusinni“

Tvær skoðanir á málinu eru rökréttar: með og móti. Það er ekki rökrétt að vilja samningaviðræður nema maður vilji aðild. Því er ótrúlegt að stór hluti landsmanna sé hvorki með né á móti, heldur segist „bara vilja viðræður“ eða „kíkja í pakkann“. Það er auðvelt að kíkja í þá 28 pakka sem þegar eru til. Þar er ekki fagurt um að litast. En ef fólk getur ekki dregið ályktanir af því, þá dugar ekki annað en aðild, og að fylgjast svo með þróuninni næstu 20-30 ár, eða þangað til ekki verður aftur snúið, því við verðum gróin föst.

Þessi stórskrítna viðræðuhyggja er komin frá stjórnmálamönnum sem hafa komið sér í þá stöðu að geta stigið í hvorugan fótinn: hvorki stutt aðild beint, því það mundi afhjúpa þá sem blábera hræsnara, né barist gegn henni því þá yrði þeim sparkað úr hjónarúminu. Velja frekar orðalepp sem lætur vel í eyrum en þýðir ekkert - kannski elsta bragð stjórnmálanna.

Í lýðræðislegum stjórnmálum þarf að tala skýrt. Loðin loforð eru lýðskrum og tækifærisstefna felustaður svika og blekkinga. Hlutverk stjórnmálafólks og -flokka er ekki að láta eins og efnisatriði ESB-umræðunnar komi sér ekki við, heldur að mynda sér ígrundaða skoðun og berjast síðan fyrir henni.

Fullveldissinnar eiga nokkra valkosti í kosningum 2017. Það eru ríkis­stjórnarflokkarnir, girnilegir fyrir þá sem vilja nota fullveldið til spillingar og klíkuveldis forréttindahópa. Hins vegar er það Alþýðufylkingin, ef fólk vill frekar nota fullveldið til vinna að jöfnuði, félagsvæðingu og félagslegu réttlæti.