Við erum ekki „eymingjavædd“!

Á síðustu dögum hefur orðið „veikindavæðing“ birst á síðum dagblaðanna. Við nánari skoðun kemur í ljós að strax eftir hrunið 2008 fjölgaði atvinnulausu vinnufæru fólki og þeim sem ekki náðu að framfæra fjölskylduna á þeim láglaunum sem buðust. Í ofanálag bættust við unglingar er horfið hafa úr framhaldsnámi og einnig vímuefnaneytendur.

Hér er stuðst við tölur frá Reykjavík og Hafnarfirði.

Afleiðingar hrunsins voru þær að margir höfðu vart til hnífs og skeiðar. Sveitarfélögin gripu því til þess ráðs að veita fólki tímabundna fjárhagsaðstoð í stað þess að þvinga fólk til örorkubóta. Þetta var óvenju skynsamleg ráðstöfun enda eðlilegt að sveitarfélögin sinni málinu en ekki læknar. Nútímavæðingu í framhaldsskólanámi sem ýmsir kennarar hafa krafist hefur þó seinkað.

Nú er ljóst að í kjölfar bætts efnahagsástands hefur þeim er þurfa slíka fjárhagsaðstoð fækkað um 30 til 40%.

Við þessar aðstæður er ekki úr vegi að birta nokkrar upplýsingar um mátt og megin landans.

Þess má geta að greiðslur Almannatrygginga sem hlutfall af vergri landsframleiðslu til aldurhópsins 55-64 ára eru næstum 3x hærri á Norðurlöndum en á Íslandi.

Í alþjóðlegum samanburði er Ísland lágtekjuland þrátt fyrir að neysluvörur séu dýrar.

Ljóst er að Íslendingar eru óvenju vinnufúsir enda marktækt hærra hlutfall íbúa yngri sem eldri virkt í starfi í samanburði við önnur Vesturlönd. Svipaðar niðurstöður birtust í rannsókn Hjartaverndar fyrir um 35 árum.

Lífeyristökualdur, þ.e. þegar fólk hverfur úr starfi, er langhæstur á Íslandi borið saman við vestræn ríki. Réttindaaldur er einna hæstur á Íslandi. Meðalvinnutími á ári er einnig langhæstur á Íslandi og þýðir að almenningur starfar næstum einn aukamánuð á ári í samanburði við önnur vestræn ríki.

Að lokum má geta þess að tíðni örorku er lág á Íslandi á miðað við Norðurlönd. Að þessu má ráða að hlutfall íbúa sem vinnur lengstan vinnutíma er marktækt hærra en austan hafs og vestan. Má vera að Íslendingar séu „lengur að því“.

Mikilvægt er að geta þess að lítið hefur verið gert úr framleiðni Íslendinga. Í skýrslum Hagstofu Íslands (Landshagir 2014) kemur fram að Ísland er áttunda til níunda í röðinni 25 OECD-landa er gefa upp landsframleiðslu.

„Fulltrúar þjóðarinnar“ þurfa að þekkja þessar staðreyndir.

Sé ég ekki ástæðu til að veikindavæða umræðuna en framhaldsskólanámið verður að nútímavæða og efla varnir gegn vímuefnanotkun.

Vissulega á að hvetja fólk til starfa og jafnvel skilyrða samfélagsaðstoðina.

Heimildir: Upplýsingar frá „Þróun velferðar“ 2012 eftir G.B. Eydal og Stefán Ólafsson.

Global Age Watch. „Why Icelanders do not retire early“ eftir T.T. Herbertsson.

Landshagir 2014. Hagstofa Íslands.