Óboðleg aðgerð

Tímabilið 2006-2010. þegar þrír meirihlutar störfuðu á einu kjörtímabili, var hörmungartímabil í sögu borgarstjórnar Reykjavíkur. Miðað við allt sem á gekk þau árin, má kannski segja að það hafi verið afrek hjá meirihluta Besta flokksins og Samfylkingarinnar að ná að starfa saman heilt kjörtímabil. Og nú er tæpt eitt og hálft ár liðið frá því að meirihlutasamstarf Bjartrar framtíðar, Samfylkingarinnar, VG og Pírata hófst og hefur sá tími liðið nokkuð stóráfallalaust.

En þrátt fyrir friðartíma í Ráðhúsinu verður vart sagt að þar sé stjórnsýslan til fyrirmyndar. Þau tíðindi að borgar­stjórnarmeirihlutinn hafi samþykkt tillögu Bjarkar Vilhelmsdóttur um að sniðganga vörur frá Ísrael, bendir reyndar til að öðru sé nær. Það er ekkert sérstakt heilbrigðismerki að tillögur séu samþykktar af virðingu við fráfarandi borgarfulltrúa, en ekki með hagsmuni borgarbúa að leiðarljósi. Hvað þá ef það er gert af gamalli hefð.

Hlutverk sveitarstjórna er ekki skýrt skilgreint í sveitarstjórnarlögum. Þar segir þó í 8. grein að sveitarstjórn skuli sjá um að lögbundnar skyldur séu ræktar og hafa eftirlit með því að fylgt sé viðeigandi reglum í störfum sveitarfélags. Svo segir að sveitarstjórnin geti ályktað um hvert það málefni sem hún telji að varði sveitarfélagið. Þessa reglu má túlka sem svo að sveitarstjórn beri að sjá til þess að skyldur sveitarfélaga á borð við rekstur leikskóla, grunnskóla eða annarrar grunnþjónustu séu ræktar. Og satt að segja virðast flest sveitarfélög og sveitastjórnir eiga fullt í fangi með að sinna verkefnum sínum án þess að öðrum sé bætt við.

Borgarstjórn hafði ekki samráð við nokkurn aðila um ákvörðun sína um sniðgönguna. Ekkert samráð var haft við utanríkisráðherra, sem sannarlega ber ábyrgð á framkvæmd utanríkisstefnunnar. Og það má alveg taka undir með Pétri Dam Leifssyni, lektor við lagadeild Háskóla Íslands, sem segir að ákvörðun borgarstjórnar veki spurningar um samstarf ríkis og sveitarfélaga. „Það kunna þá undir vissum kringumstæðum að vakna spurningar um það hvort ríkinu finnist sveitarfélagið mögulega vera að feta brautir sem nálgast valdmörk ríkis og sveitarfélaga,“ sagði Pétur í samtali við Fréttablaðið.

Borgarfulltrúar höfðu heldur ekkert samráð haft við aðila úr atvinnulífinu, sem hugsanlega kynnu að bera skaða af ákvörðuninni. Skaðinn virðist nú vera orðinn staðreynd, hvort sem hann er langvarandi eða einungis til skamms tíma. Framleiðendur greina frá því að vörur þeirra hafi verið teknar úr hillum erlendis og ferðaþjónustufyrirtæki greina frá því að ferðir hingað til lands hafi verið afbókaðar.

Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra lýsti áhyggjum sínum af því að ákvörðun borgarstjórnar kynni að brjóta í bága við lög um opinber innkaup fyrirtækja. En í 7. grein laganna, sem er nokkuð skýr, segir: „Gæta skal jafnræðis og gagnsæis við opinber innkaup. Óheimilt er að mismuna fyrirtækjum á grundvelli þjóðernis eða af öðrum sambærilegum ástæðum.“

Með allt fyrrgreint til hliðsjónar verður vart komist að annarri niðurstöðu en að ákvörðun borgarstjórnar um að sniðganga ísraelskar vörur hafi fyrst og fremst borið vott um arfaslaka stjórnsýslu. Borgarstjóri hefur reyndar viðurkennt að málið hafi verið illa útfært og dregið tillöguna til baka. Ein leiðin til að bera ábyrgð á mistökunum er að læra af þeim. Sinna betur þeim verkefnum sem undir borgina heyra, en láta aðra um utanríkismálin.