Síðustu forvöð

Ráðstefna Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar í París (COP21) hefst nú í nóvember. Mikið er í húfi. Þessi samkoma mun leggja línurnar fyrir stefnumótun um loftslagsbreytingar frá árinu 2020. ESB er staðráðið í að tryggja að fallist verði á lagalega bindandi, metnaðarfullt og sanngjarnt alþjóðlegt samkomulag sem heimfæra megi á öll lönd, geti haldið meðalhlýnun á hnettinum undir 2°C og haldið skaðlegum loftslagsbreytingum í skefjum. Hin 28 aðildarríki sambandsins, sem bera ábyrgð á um 9% af allri losun lofttegunda, hafa skuldbundið sig til að draga úr þeirri losun um 40% fyrir árið 2030. Langtímamarkmið ESB er að draga úr losuninni um 80-95% fyrir árið 2050.

Fjórir lykilþættir

Við lítum svo á að árangursríkt samkomulag byggi á fjórum lykilþáttum. Þeir eru: samstaða um metnaðarfulla minnkun losunar, sameiginlegt langtímamarkmið, fimm ára endurskoðunartímabil til að taka losunarmarkmiðin til athugunar og styrkja þau, og strangar reglur um gegnsæi til að tryggja að löndin muni standa við skuldbindingar sínar. Ásamt því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda mun nýja samkomulagið kveða á um að þjóðir undirbúi sig fyrir neikvæð áhrif loftslagsbreytinga og um fjármögnun loftslagsaðgerða.

Árangur vegna stuðnings

Raunverulegur árangur hefur þegar náðst: um 150 aðilar sem samanlagt bera ábyrgð á um 90% losunar á heimsvísu hafa nú lagt fram fyrirhugaðar skuldbindingar sínar. Þetta er veruleg breyting, frá fáliðuðum aðgerðum til stórátaks, og til marks um sterka samstöðu um marghliða kerfi til viðureignar við loftslagsbreytingar, sem hér og nú kallar á metnaðarfullar aðgerðir allra ríkja. Evrópusambandið sýnir því skilning að sum lönd munu þurfa stuðning við að útfæra markmið sín og er staðráðið í að veita þann stuðning, einkum við þróunarlönd. Við munum halda áfram að leiða baráttuna gegn loftslagsbreytingum.

Stuðningur ESB

Á árabilinu 2010 til 2012 hét ESB því að veita 7,2 milljarða evra til að mæta þörfum þróunarlanda á sama tímabili. Við stóðum við þau heit. Á árinu 2013 veittu ESB og aðildarríki þess 9,5 milljarða evra fjármögnun til loftslagsverkefna í þróunarlöndum. Í fjárhagsáætlun ESB verða markverðar upphæðir veittar (sem viðbót við framlög aðildarríkjanna) til loftslagsverkefna fram til ársins 2020. Fimmtungur af framlögum okkar til þróunarmála snertir loftslagsmál. Samanlagt gerir þetta yfir níu milljarða evra fjármögnun loftslagsmála yfir árabilið 2014-2020. Það er meira en tvöfalt framlag tímabilsins 2007-2013. Evrópusambandið breytir þó ekki heiminum eitt síns liðs.

Mikilvægir félagar

Ísland hefur stutt baráttu ESB í loftslagsmálum á alþjóðavettvangi og er aðili að kerfi bandalagsins um viðskipti með losunarheimildir. Vegna legu landsins rétt undir heimskautsbaug er Ísland einn þeirra staða sem munu verða fyrir hvað mestum áhrifum loftslagsbreytinga. Ég get nefnt möguleg áhrif á sýrustig sjávar sem eitt dæmi. Við erum þakklát Íslandi, og öðrum mikilvægum samstarfsþjóðum, fyrir að starfa svo náið með okkur að takmörkun hnatthlýnunar við tvær gráður.

Við skulum ekki gleyma því að málið varðar ekki umhverfisáhrif ein sér. Loftslagsbreytingar geta haft neikvæð áhrif á hagkerfi heimsins í heild og á baráttuna gegn fátækt. Stöðugleiki og öryggi í stærra samhengi eru í húfi, aðgangur að matvælum og drykkjarvatni er í hættu. Þess vegna erum við svo staðráðin á þessari vegferð. París 2015 verður veigamikill tímapunktur fyrir kynslóðir framtíðar.