Loku ekki skotið fyrir sameiningu enn að mati rektors

Dráttur sem orðið hefur á uppáskrift menntamálaráðuneytisins á nýja fjárhagsáætlun Landbúnaðarháskóla Íslands á Hvanneyri (LbhÍ) kann að benda til þess að enn gæti komið til sameiningar skólans og Háskóla Íslands.

Þetta er mat Ágústs Sigurðssonar, rektors LbhÍ. Í áætluninni, sem er til þriggja ára, eru seglin dregin saman í rekstrinum um sem nemur 70 milljónum króna á ári. Að óbreyttu segir Ágúst að skera þurfi niður 15 stöðugildi.

„Ég heyri það mjög víða þar sem ég kem að menn eru enn að velta þessu fyrir sér,“ segir Ágúst. Það eigi líka við um þá þingmenn sem hafi látið sig málið varða. Honum heyrist margir þeirrar skoðunar að fara eigi leið sameiningar.

„En formlega er þetta náttúrlega bara í því ferli að við bíðum eftir að fá samþykkta þessa tillögu okkar um að draga saman seglin. Við höfum hins vegar ekki fengið svar við því enn hvort áætlunin sé samþykkt eða ekki og það þykir mér benda til þess að menn vilji endurskoða þetta.“

Fordæmin eru til

Ágúst segir líka tilfinningu sína að heldur sé að draga úr mótstöðunni. „Málið þarf ekki að skoða lengi til að sjá að tækifærin liggja í sameiningunni. Tækifærin liggja ekki í óbreyttu ástandi.“

Áhyggjur þeirra sem hafa verið á móti sameiningu hafa að hluta snúist um framtíð starfsmenntanámsins við skólann, og eins af því að starfsemin minnki og sogist til Reykjavíkur. „En það er alls ekki það sem menn vilja gera, heldur þveröfugt,“ segir Ágúst og bendir á að dæmi séu um að vel hafi tekist til við að efla starfsemi og auka á landsbyggðinni, svo sem þegar skattstofurnar voru sameinaðar ríkisskattstjóra.

„Ef menn gera þetta markvisst og meðvitað, þá er það hægt.“ 

Í byrjun mánaðarins skoruðu um þrír fjórðu akademískra starfsmanna LbhÍ á menntamálaráðherra, rektor LbhÍ og allsherjar- og menntamálanefnd Alþingis að klára sameiningarferli LbhÍ og HÍ. Fyrir helgi samþykkti líka Háskólaráð HÍ ályktun þar sem eftir því var kallað að skoðuð yrðu áfram með opnum huga þau tækifæri sem kynnu að skapast með sameiningu HÍ og LbhÍ. 

„Háskóli Íslands leggur áherslu á að vísindastarfsemi á sviðum lífvísinda, búvísinda, matvæla- og næringarfræði, matvælaverkfræði, auðlindahagfræði, sjávarrannsókna, umhverfisfræði og landnýtingar verði efld til að skapa grundvöll fyrir sókn. Háskólaráð telur að fjármagn sem varið er til þessara málaflokka sé þjóðhagslega mjög arðbær fjárfesting, og mikilvægt að veita dreifðum kröftum í einn farveg,“ segir í ályktuninni.

Vonbrigði segir rektor HÍ

Kristín Ingólfsdóttir, rektor HÍ, ræðir líka sameininguna í nýjasta tölublaði Stúdentablaðsins.

„Það veldur mér gríðarlegum vonbrigðum ef þetta fer eins og á horfir að það verði ekki úr þessu vegna andstöðu sveitarfélagsins og forystu bændasamtakanna. Ég tel okkur Íslendinga vera að missa af miklu sóknarfæri fyrir báða skólana og samfélagið í heild,“ segir hún þar og bendir á mikilvægi þeirra greina sem tengjast matvælaframleiðslu. 

„Landbúnaður er að þróast hratt sem þekkingargrein og því fylgja auknar kröfur til náms. Það eru margar spennandi tengingar milli skólanna og ég held að saman gætum við gert mjög góða hluti, ekki síst vegna þess að ráðherra hefur kynnt að slíkri sameiningu muni fylgja fjármunir til uppbyggingar á Hvanneyri til styrkingar á þessum greinum.“

Í grein sem kennararnir við LbhÍ sem skoruðu á ráðherra rituðu í Morgunblaðið fyrir helgi segjast þeir líka telja að „landbúnaðarvísindi og tengdar greinar eigi ekki að vera í einhverju sérhólfi“ heldur sæmi þeim að vera við hlið annarra mikilvægra fræðigreina.

„Þetta er líka sú leið sem helstu samstarfsstofnanir okkar í nágrannalöndunum hafa fetað á síðustu árum,“ segir í greininni. „Sjálfskipaðir umsagnaraðilar Borgarbyggðar og Bændasamtaka Íslands hafa án faglegrar röksemdafærslu sett sig gegn sameiningaráformum.“ 

Fordómar og þröngsýni

Starfsfólkið segist í greininni hafa haldið sig til hlés en að nú sé mælirinn fullur.

„Við teljum okkur vera í betri aðstöðu til að meta faglega stöðu okkar verkefna umfram hina sjálfskipuðu og óumbeðnu „verndara“. Mikill meirihluti starfsmanna stofnunarinnar hefur nú lýst því yfir að hann styðji áform rektors og menntamálaráðherra.“ 

Þótt samdráttur opinberra verkefna á landsbyggðinni sé vissulega almennt áhyggjuefni segja starfsmennirnir það ekki geta verið meginrökin þegar komi að sameiningu skólanna.

„Grunnhugmynd sameiningar felst í að efla sérstaklega starfsstöðvar LbhÍ á Hvanneyri og Reykjum.“ Starfsmenn Lbhí segjast mótmæla því að „stefnumörkun um framtíð LbhÍ sé rekin með hræðsluáróðri, fordómum, þröngsýni og almennri vanþekkingu á faglegum forsendum háskólarekstrar.“