Ómannúðleg meðferð aldraðra blettur á samfélaginu

Ég er aukapersóna í ljótri sögu sem ekki sér fyrir endann á. Mamma mín, gömul kona, er aðalpersónan. Sagan er sjúkrasaga hennar undanfarið rúmlega hálft ár þar sem hver kollsteypan á fætur annarri hefur orðið til þess að hún er nú farlama og líður illa. Afleiðingar gegndarlauss niðurskurðar í heilbrigðiskerfinu blasa við í þessari sögu og bitna illa á aðalpersónunni. Ljóst er að hún er bara ein af mörgum sem eru í vondum málum vegna þessa.

Við sameiningu spítalanna var m.a. hagrætt þannig að þeir skiptu með sér verkum og mismunandi fagdeildum. Útreikningar sýndu að ódýrara væri að flytja sjúklinga á milli bygginga en að reka sams konar deildir á fleiri en einum stað. Hljómar skynsamlega og tölur tala sínu máli.

En hvernig virkar þetta í veruleikanum? Það reynir á hold, blóð og taugar, sérstaklega þegar fólk er gamalt, að fara milli spítala margsinnis á stuttu skeiði. Sjúkrabílaferðir mömmu síðan í september sl. eru, nú þegar þetta er skrifað, orðnar átján. Á nóttu sem degi hefur hún verið flutt frá einni deild á aðra. Elskulegir sjúkraflutningamenn koma og flytja fólk, nærgætnir og faglegir, en vegna anna þarf stundum að bíða lengi eftir þeim. Flutningarnir hafa verið til og frá bráðamóttöku, til og frá Hringbraut eða Fossvogi, til og frá hjúkrunarheimilinu Eir í Grafarvogi og til og frá heimili hennar í Furugerði. Sá sem sendur er heim til sín í sjúkrabíl er ekki til stórræðanna enda hefur það komið á daginn.

Vítahringur

Læknar, sem ég hef þó sárasjaldan hitt af því þeir eru takmarkað við, hafa útskrifað hana og í bréfum þeirra kemur fram að hún sé fær um að sjá um sig sjálf. Þar segir kannski að henni „hætti til að fá aðsvif“ og hún sé „með dálitla verki“. Sjúkrasagan verður ekki rakin í smáatriðum hér en í stórum dráttum er um að ræða tvö beinbrot sem bæði voru afleiðing aðsvifa. Aðsvifin urðu vegna slappleika sem orsakaðist líklega af alvarlegri sýkingu sem tók margar vikur að greina og lækna.

Nokkrir úr röðum heilbrigðisstarfsfólks, sem starfar í öldrunargeiranum og á bráðamóttöku, hafa reynst vel á þessu tímabili en það liggur í augum uppi að þetta góða fólk ræður yfir takmörkuðum úrræðum. Myndast getur vítahringur þar sem hvert úrræðið reynist of takmarkað og kallar á annað. Heildarlausn vantar fyrir veika, aldraða á höfuðborgarsvæðinu og það er algerlega óviðunandi. Það er nöturlegt að horfa upp á gamla fólkið okkar, sem hefur unnið hörðum höndum alla sína hunds- og kattartíð og greitt sitt til samfélagsins, upplifa niðurlægjandi og ómannúðlega meðferð þegar það er orðið hjálparþurfi. Að eldast með reisn á að vera sjálfsagður réttur hvers og eins.

Búsetuúrræði fyrir gamalt fólk verður að taka til markvissrar endurskoðunar og efla aðhlynningu þeirra sem búa í þjónustuíbúðum vegna þess að það er orðið of langt leitt þegar það loksins fær inni þar. Það verður að fjölga hjúkrunarrýmum og bæta aðgang gamals fólks að fagfólki. Markmiðið með þessum skrifum er að vekja athygli á því og krefjast bóta. Ljótar sögur af meðferð aldraðra á Íslandi í dag eru blettur á samfélaginu.