Ávinningur af aðildarviðræðunum við ESB

Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra hefur fullyrt að það sé ekki hægt að ljúka aðildarviðræðunum og leyfa þjóðinni að taka afstöðu til aðildarsamningsins. Hörðustu andstæðingar ESB-aðildar staðhæfa í sífellu að það sé ekkert til sem heiti að „kíkja í pakkann“, með aðildarviðræðum. Norðmenn hafa þó í tvígang hafnað aðildarsamningi í þjóðaratkvæðagreiðslu árin 1972 og 1994.

Andstæðingar ESB segja að það sé ekki hægt að bera þetta saman þar sem aðildarferlið hafi gerbreyst eftir að ríkin í Austur-Evrópu gengu í sambandið. Þessi fullyrðing á ekki við rök að styðjast þar sem markmiðið með aðildarviðræðum hefur ávallt verið það sama. Það hefur engin eðlisbreyting átt sér stað frá því að sambandið byrjaði að taka á móti nýjum aðildarríkjum. Kröfurnar sem Noregur þurfti að uppfylla sem umsóknarríki voru í grundvallaratriðum þær sömu í bæði skiptin. Aðildarviðræður hafa í gegnum tíðina fyrst og fremst snúist um að ganga úr skugga um að aðildarríkið geti innleitt í löggjöf sína og framkvæmt alla þá löggjöf, reglur og stefnumið sem í gildi eru hjá ESB.

Það er á hinn bóginn rétt að aðildarferlið sjálft hefur mótast og tekið breytingum á þeim tveimur áratugum sem liðnir eru frá því að Noregur felldi aðildarsamninginn árið 1994. ESB sjálft hefur þróast og nýir sáttmálar litið dagsins ljós.

Allra hagur

Eftir lok kalda stríðsins og fall járntjaldsins sótti fjöldi ríkja um aðild að ESB sem voru talsvert frábrugðin þeim ríkjum sem áður höfðu gengið í sambandið. Það var flókið og kostnaðarsamt að gera umfangsmiklar breytingar á stjórnsýslunni á skömmum tíma og því var ákveðið að veita umsóknarríkjum stuðning, bæði í formi peningastyrkja og sérfræðiþekkingar.

Þegar Ísland sótti formlega um aðild árið 2009 kaus fyrrverandi ríkisstjórn að nýta sér þann stuðning sem stóð umsóknarríkjum til boða. Verkefnin voru valin með tilliti til þess að þau nýttust óháð aðild og það kom skýrt fram af hálfu ESB að ekki þurfti að endurgreiða styrkina, ef ekki kæmi til aðildar.

Íslensk stjórnsýsla og samfélag mun hagnast á aðildarferlinu. Ferlið sjálft og þátttaka stofnana í margs konar verkefnum tengdum viðræðunum mun efla getu þeirra til að fást við krefjandi verkefni í framtíðinni. Jafnframt myndi landsbyggðinni, með aðkomu sveitarfélaga, standa til boða umfangsmiklir styrkir til nýsköpunar og atvinnuþróunar. Það er því allra hagur að ljúka aðildarviðræðunum hvort sem samningurinn verður samþykktur eða honum synjað af þjóðinni. Auk þess fengi þjóðin loksins tækifæri til að útkljá þetta pólitíska deilumál í þjóðaratkvæðagreiðslu.