„Menn eiga alltaf rétt á að biðjast afsökunar á orðum sínum“

Þórólfur Matthíasson prófessor kom við sögu í umtöluðu viðtali við Sigmund Davíð Gunnlaugsson í gær á Ríkissjónvarpinu. Þórólfur telur ekki úr vegi að forsætisráðherra biðjist afsökunar á ummælum sínum.

Brot úr viðtalinu fræga

Fátt er nú meira rætt á netinu en viðtal við Sigmund Davíð Gunnlaugsson sem var í gærmorgun á Ríkissjónvarpinu. Forsætisráðherra kom víða við, meðal annars bar á góma greinaskrif háskólamanna. Þáttastjórnandinn, Gísli Marteinn Baldursson, spyr um það sem Sigmundur Davíð hefur kallað pólitíska krossfara úr háskólasamfélaginu. Hverjir eru þeir?

„Til dæmis þeir sem reka áróður í fjölmiðlum, til dæmis gegn íslenskum landbúnaði. Aðilar sem fara með ósannindi til að hafa áhrif á það umhverfi sem íslensk matvælaframleiðsla býr við,“ segir Sigmundur Davíð. Gísli spyr þá hvort ekki sé í lagi að prófessorar í Háskólanum hafi þessar skoðanir? Og forsætisráðherra svarar:

„Jú, jú. En þeir þurfa þá helst að lýsa þeim með rökum og gera það þannig að það standist skoðun. Ekki fullyrða aftur og aftur og aftur hluti sem eru bara rangir.“

Gísli Marteinn spyr: Þú er væntanlega að vísa í greinar Þórólfs Matthíassonar um landbúnaðarmálin... Og Sigmundur Davíð svarar snúðugt: „Jahhh, þér dettur það í hug þegar ég lýsi „röngum greinum.“ Allt í lagi, ég skil það vel.“

Gísli Marteinn er ekki tilbúinn að láta forsætisráðherra sleppa við svo búið og spyr hvort ekki sé öfgakennt af honum að lýsa mönnum sem tjá skoðanir sínar sem pólitískum krossförum?

„Ég er ekki að setja út á rökræðu, hún er mikilvæg. Ég er að setja út á það þegar menn skrifa af tóma vitleysu af heift. Þegar menn nýta aðstöðu sína til að vera í herferð gegn ákveðnum hópum í samfélaginu og nýta aðstöðu sína til þess. Það er ósæmandi háskólasamfélaginu,“ segir Sigmundur Davíð. Og áfram heldur viðtalið:

Gísli Marteinn: „Þér finnst menn verðskulda þann stimpil að vera kallaðir pólitískir krossfarar í háskólasamfélaginu?“

Sigmundur Davíð: „Það eru dæmi um það, já.“

Gísli Marteinn: „Ókei.“

Sigmundur Davíð: „Þú mættir til dæmis hafa meira jafnvægi í þessum þætti með því að fá fólk af landsbyggðinni í viðtal stundum.“

Gísli Marteinn: „Já, takk.“

Forsætisráðherra í vandræðum

Þórólfur segist, í samtali við Vísi/Bylgjuna, ekki hafa séð viðtalið en hann frétti af því. „Ég var vant við látinn og var að keyra norður frá Akureyri og hingað suður. Ég heyrði þetta svo í farsíma frúarinnar á akstri gegnum Húnavatnssýslu.“

Og hvað finnst þér um þessa einkunn forsætisráðherra, að þú sért pólitískur krossfari úr háskólasamfélaginu?

„Jahh, ég hafði nú heyrt þessi orð upphaflega í ræðu hans á Viðskiptaþingi. Ég tók þau ekki til mín þannig að þetta kom mér dálítið mikið á óvart að ég væri viðfangsefni þessara orða hans.“

Menn velta því nú fyrir sér hvort hér sé um að ræða einhvers konar form ritskoðunar, tilraun stjórnvalda til að þagga niður í óæskilegum röddum innan háskólasamfélagsins – þeim sem stjórnvöldum ekki þóknast?

„Það má velta slíku fyrir sér. Hins vegar var mín fyrsta hugsun sú að forsætisráðherra lenti þarna í vandræðum. Gísli Marteinn sótti nokkuð fast að honum. Og, kannski lét forsætisráðherra orð falla sem hann hefði ekki látið falla að betur hugsuðu máli. Menn eiga alltaf rétt á að biðjast afsökunar á orðum sínum í svoleiðis tilvikum og við skulum bara sjá hverju fram vindur í þeim efnum.“

Gerir þú ráð fyrir afsökunarbeiðni frá forsætisráðherra?

„Ég geri ekki ráð fyrir einu né neinu en auðvitað er þessi vettvangur þannig að menn geta misst eitthvað út úr sér sem þeir við betri yfirlegu komast að því að þeir hefðu ekki átt að segja.“

Háskólamönnum ber skylda til að tala

Það sem menn velta einkum fyrir sér er hvort stjórnvöld vilji múlbinda háskólamenn, sem er öfugsnúið í ljósi þess að í rannsóknarskýrslunni er ábyrgð háskólamanna á hruninu nokkur þá er varðar það að vilja þegja, þegar þeir áttu að segja?

„Jú, það er hárrétt. Ég hef tekið þá skyldu mína býsna alvarlega að segja frá og halda ekki minni þekkingu og mínum niðurstöðum frá almenningi sem borgar jú kaupið mitt. Ég hef svona verið að reyna að uppfylla þá starfsskyldu mína af bestu kostgæfni. En, það er náttúrlega annarra að dæma um hvort það hefur tekist eða ekki. En það er vissulega hlutverk Háskólans að vera gagnrýna röddin. Og eðlilega krafa á okkur á móti að við gerum það á faglegum grundvelli. Það hef ég reynt að gera. Ég hef fengið komment á þessar greinar sem ég hef verið að skrifa um landbúnað, að þær séu svo uppfullar af tölum, að það sé varla hægt að lesa þær.

Hatast ekki við bændur

Í viðtalinu sem áður er nefnt kemur einnig fram að greinaskrifin beinist gegn tilteknum stéttum, bændum þá væntanlega og því ekki úr vegi að spyrja Þórólf hvort hann hatist við bændur?

„Nei, síður en svo. En þeir búa við kerfi sem gerir þeim á margan hátt örðugt um að reka sinn atvinnurekstur með eðlilegum hætti. Áhugaverðasti hlutinn í íslenskum landbúnaði núna er þessi hreyfing beint frá býli og það allt saman; þar sem menn eru að gera tilraunir með vöruþróun og þar sem bændurnir sjálfir eru að reyna að taka yfir stærri hluta af vinnslunni vegna þess að kjötvinnslumenn og mjólkurfræðingar eru miklu betur launaðir heldur en bændur. Þeir eru að reyna að taka yfir betur launaða þáttinn í þessari starfsemi og þá er kerfið þeim frekar andstætt í þeim efnum. Það er til dæmis frekar erfitt að fá gamaldags skyr ef þig langar í það. Núna færðu helst skyr sem er fyrst og fremst búið til úr einhverjum jógúrtgerlum og fremur svona verksmiðjukennt.“