Borgar menntun sig?

Er ég lauk háskólanámi í lok síðustu aldar var atvinnuleysi svipað og nú er. Samt var mjög auðvelt að fá vinnu á þeim tíma. Í stað þess að ég þyrfti að skrá mig hjá ráðningarstofu, hringdu ráðningarstofurnar í mig og báðu mig um að sækja um tiltekin störf. En nú er öldin önnur hjá háskólamenntuðu fólki og er algengt að yfir 100 manns sæki um stöður þar sem krafist er háskólamenntunar.

Opinberar tölur sýna einnig að háskólamenntun eykur atvinnuöryggi lítið miðað við það sem áður var. Fyrir 20 árum var atvinnuleysi háskólamenntaðra aðeins um 10% af almennu atvinnuleysi, eða tíu sinnum minna. Nú er það um 70%, eða næstum því eins mikið og almennt atvinnuleysi, og væri töluvert hærra ef ekki væri fyrir landflótta meðal háskólamenntaðra.

Með öðrum orðum hefur atvinnulífið hérlendis skapað allt of lítið af störfum sem krefjast háskólamenntunar á sama tíma og framboð starfa fyrir ófaglærða hefur verið mikið og dregið mikinn fjölda af erlendu verkafólki til landsins. Þróunin hérlendis er þannig gjörólík þeirri í Bandaríkjunum. Þar spá sérfræðingar því að tveir þriðju þeirra starfa sem þar verði til á næstu árum muni krefjast háskólamenntunar.

Þessa þróun má að öllum líkindum rekja til stjórnunar sjálfstæðis- og framsóknarmanna undangengna áratugi þar sem mikil áhersla hefur verið lögð á að skapa störf fyrir ófaglærða, t.d. í álverum. Einnig hafa aðrar atvinnugreinar, sem aðallega skapa störf fyrir ófaglærða, verið niðurgreiddar, t.a.m. landbúnaður með beinum fjárframlögum og útgerð með ókeypis aðgangi að auðlind þjóðarinnar.

Gera má ráð fyrir að þessi þróun haldi áfram, a.m.k. út þetta kjörtímabil. Innlend hátæknifyrirtæki, sem veita fjölda háskólamenntaðra vinnu og skaðast vegna gjaldeyrishaftanna, eru líkleg til að fara úr landi. Með sama áframhaldi bíður okkar því sama hlutskipti og Færeyinga þar sem næst stærsta útflutningsafurðin á eftir fiskafurðum eru frímerki.