Skiptir máli hvað er sagt en ekki hver segir það

Hannes Hólmsteinn Gissurason kippir sér ekki upp við gagnrýni um þá ákvörðun að hann stýri rannsóknarvinnu um erlenda þætti efnahagshrunsins. Fólk eigi að horfa á það sem skrifað er frekar en hver skrifar. Sagnfræðingur segir það aftur á móti ómögulegt að aðskilja höfund og það sem hann skrifar.

Fjármálaráðuneytið mun greiða félagsvísindastofnun Háskóla Íslands 10 milljónir króna fyrir verkefnið þar sem ætlunin er að meta erlenda áhrifaþætti á íslenska bankahrunið. Verkið skal taka eitt ár.

Hannes segir að eðlilega hafi Íslendingar verið sjálfsgagnrýnir í kjölfar efnahagshrunsins á meðan hafi fjölmörgum spurningum ekki verið svarað.

„Við horfum dálítið framhjá þessum erlendu áhrifaþáttum hrunsins. Eins og þeirri staðreynd að þegar við þurftum á aðstoð að halda, til þess að halda á floti okkar bönkum, eins og aðrar þjóðir sem þurftu að halda sínum bönkum á floti sem voru margir hverjir að hruni komnir, þá fengum við ekki aðstoð. Íslendingar voru skildir eftir úti á köldum klaka,“ segir Hannes Hólmsteinn Gissurason, prófessor viðHáskólaÍslands.



Margir hafa lagt orð í belg og lýst furðu sinni á því að Hannes Hólmsteinn stýri verkefni sem þessu. Hannes sat í bankaráði Seðlabankans frá 2001 til 2009, var náinn ráðgjafi Davíð Oddssonar og áhrifamaður innan Sjálfstæðisflokksins.

„Hversu mikið sem menn telja að ég hafi komið nálægt málum á Íslandi þá held ég að enginn geti nú sagt það að ég hafi haft einhver á áhrif á gerðir bandaríska eða breska seðlabankans eða á þær ákvarðanir sem teknar voru í New York, Washington og Lundúnum. Það er það sem ég er að rannsaka og ég tel mig tiltölulega fjarlægan því rannsóknarefni.

Hannes segir ekki að um neinn hvítþvott á þætti Sjálfstæðisflokksins í efnahagshruninu verði að ræða í skýrslunni. Þekking og reynsla hans komi til með að hjálpa honum við verkefnið, frekar en að verða honum fjötur um fót

„Við eigum að hætta að hugsa alltaf um hver segir eitthvað, við eigum frekar að hlusta á hvað hann segir og með hvaða rökum og hvaða gögn hann getur fært fram fyrir máli sínu,“ segir Hannes Hólmsteinn.

En er málið svo einfalt? Skiptir engu máli hver skráir sögulega atburði? Jú, það skiptir máli að mati Guðna Th. Jóhannessonar, sagnfræðings. Hann segir það alþekkt að menn skrifi söguna á eigin forsendum.

„Þótt flestir stefni að því að vera algjörlega hlutlægir þá er það ómögulegt. Við erum öll börn okkar tíma með okkar eigin dóma og fordóma,“ segir Guðni.

„En hver getur þá skrifað niður söguna?“

„Sem flestir. Það er þakkarvert að sem flestir rannsaki sem mest í hruninu eins og öðrum hlutum úr liðinni tíð. Svo verðum við bara að vita að það er enginn einn sannleikur í þessu.“

Öllu beri að taka með fyrirvara eins og sagan sýnir okkur.

„Winston Churchill sagði að dómur sögunnar yrði honum hagstæður því hann ætlaði að skrifa hann sjálfur.“