Lifi Ísland og Frakkland

Hafið hefur mótað þjóðarsál Íslendinga, líkt og það hefur gert í Frakklandi, sérstaklega á Bretaníuskaga. Það er einnig hafið sem hefur myndað fjölbreytt tengsl beggja okkar landa, þrátt fyrir landfræðilega fjarlægð. Minningin um frönsku sjómennina sem hlutu vota gröf við Ísland, ásamt frásögnum um sjómenn sem bjargað var af heimafólki, lifir í hugum fólks enn í dag. Virðing og vinátta Íslands og Frakklands er meiri fyrir vikið, en haldið verður upp á það með nýjum menningarviðburðum.

Hafið vakti hrifningu snemma á öldum. Á næsta ári verður opnuð farandsýning á Íslandi um hafkortagerð flotaforingjans Kerguelen á 18. öld, en hann kortlagði svæðið kringum Ísland.

Hversu mörgum frönskum sjómönnum var bjargað, hjúkrað og veitt húsaskjól af Íslendingum á öldinni sem fylgdi, milli 1830 og 1930? Þrír franskir spítalar, í Reykjavík (sem hýsir í dag tónlistarskóla), Vestmannaeyjum og á Fáskrúðsfirði, voru reknir af íslenskum læknum og aðstoðuðu jafnt íslenska sjúklinga sem franska. Bygging spítalans á Fáskrúðsfirði gengur í endurnýjun lífdaga um þessar mundir, en þar verður á næsta ári opnað hótel og safn um frönsku sjómennina.

Rækta áhugann

Á 20. öld þróaðist vitsmunalegur og tungumálalegur skilningur sem enn er til staðar í dag. Sama ár, 1911, opnuðu Alliance française og Háskóli Íslands dyr sínar nemendum í fyrsta skipti og kenndu frönsku sem fyrsta erlenda tungumál. Allmargir eru þeir íslensku menntamenn sem rækta áhuga sinn á Frakklandi, t.d. Pétur Gunnarsson, Sigurður Pálsson, og Thor Vilhjálmsson, sem sárt er saknað. Á hinn bóginn er íslensk ritlist, með glæpasögum sínum og ljóðrænni depurð, mikils metin hjá frönskum lesendum.

Í sögu Frakklands og Íslands á 20. öld er Jean-Baptiste Charcot kennileiti. Hann stendur upp úr sökum mikilvægis síns, mikils áhuga á Íslandi og sorglegra endaloka sem hann hlaut við strendur landsins. Allt frá árinu 1902 og til dauðadags, þegar skip hans, Pourquoi pas?, fórst við Álftanes í Borgarfirði, hélt læknirinn, könnuðurinn, vísindamaðurinn og húmanistinn Charcot í allmarga leiðangra til norðurskautssvæðisins og hafsvæðanna kringum Ísland. Ef hann skildi eftir spor hjá Íslendingum er það forvitni hans um íslenska menningu að þakka, auk hlýju hans og vináttu gagnvart heimamönnum, sem þeir endurguldu honum sannarlega.

Fransk-íslensk hljómsveit

Undir áhrifum frá arfleifð Charcot hefur nýju verkefni verið ýtt úr vör: Fransk-íslenska sinfóníuhljómsveitin (FIFO) hefur verið stofnuð til að gæða samband landanna nýju lífi. Af hverju tónlist? Af hverju að búa til hljómsveit með tónlistarmönnum beggja landa? Vegna þess að við deilum ástríðu fyrir þessu listformi, sem er innprentað í listræna tjáningu beggja þjóða. Vegna þess að þessi nýja hljómsveit getur, líkt og vináttan, enst lengi með breytilegu sniði. Og eins og vináttan mun hún byggjast á gagnkvæmni: hljómsveitin mun bjóða almenningi að hlýða á verk eftir tónskáld frá báðum löndum, flutt á Íslandi á þessu ári og í Frakklandi næsta vor, í höfuðstöðvum UNESCO. Líkt og vináttan er hljómsveitin vandlát, en meðlimir hennar eru allir færir tónlistarmenn.

Og að lokum má segja að hún, einnig líkt og vináttan, sé holdgervingur gilda sem við höfum í hávegum, en listrænn stjórnandi hennar, Amine Kouider, hefur verið útnefndur friðarlistamaður UNESCO, og allur ágóði af sölu miða á tónleikanna í Hörpu 16. september síðastliðinn rann til Slysavarnafélagsins Landsbjargar.

Heimsókn okkar til Íslands nú í haust, í tilefni af stofnun frönsk-íslensku sinfóníuhljómsveitarinnar, sem fól í sér fundi með ráðuneytisstjóra utanríkisráðuneytisins, formanni utanríkismálanefndar Alþingis, borgarfulltrúum og Frökkum búsettum á Íslandi, sýnir að vinskapur Frakklands og Íslands getur endurnýjað sig og verið meira lifandi en nokkurn tímann. Vive l'Islande! Og megi vináttusamband landanna blómstra.