Það átti að knésetja okkur

Auðvitað sameinuðust mjög voldu hagsmunaöfl í landinu gegn fyrri ríkisstjórn. Þetta var fyrsta hreina [vinstri] stjórn sögunnar. Það stóð aldrei til að hún fengi að sitja út kjörtímabilið. Það átti að knésetja okkur og það fór óendanlega í taugarnar á þeim þegar það tókst ekki. Við sýndum að vinstrimenn geta ekki bara unnið saman heldur unnið þrekvirki við að koma landinu aftur á kjöl og klára heilt kjörtímabil við erfiðustu aðstæður í lýðveldissögunni og geri aðrir betur,“ segir Steingrímur. Ekki skynsamlegt að slíta stjórnarsamstarfinu

Össur Skarphéðinsson, fyrrverandi utanríkisráðherra, segir í bók sinni Ár drekans að Samfylkingin hefði átt að slíta stjórnarsamstarfinu við Vinstri græna árið 2012 útaf ESB málinu. Það hefði þjónað hagsmunum Samfylkingarinnar best.

„Ég veit ekki hvað hefði verið best fyrir Samfylkinguna en ég held að það hefði ekki verið gott fyrir Ísland og ég var ekki meðmæltur því. Við náðum þrátt fyrir allt að klára mörg og mikilvæg verkefni þó að ýmislegt yrði undan að láta í lokin. Enda var okkur nú ekki beinlínis gert auðvelt fyrir. Muna menn hvernig stjórnarandstaðan var á síðasta kjörtímabili? Það var ekki stjórnarandstaða. Það var mesta niðurrifs og eyðileggingarstarfsemi sem ég hef nokkurntímann orðið vitni að í pólitík og man ég þó stjórnarandstöðu Sjálfstæðisflokksins gegn ríkisstjórn Gunnars Thoroddsen sem var auðvitað heiftúðug,“ segir Steingrímur.

Skuldaaðgerðir gagnast fáum

Steingrímur setur ýmsa fyrirvara við skuldaaðgerðir ríkisstjórnarinnar sem kynntar voru í lok síðasta mánaðar. Hann fagnar því að tillögurnar séu komnar fram en telur að mörgum spurningum sé enn ósvarað t.d. hvað varðar fjármögnun. Þá segir hann að aðgerðin muni fyrst og fremst gagnast tekjuhærri hópum og það sé miður. „Veikleiki [þessara tillagna] er hinn félagslegi þáttur. Þetta mun fyrst og fremst gagnast tekjuhærri hópunum. Svo er það eins og hver annar brandari að tala um að leigjendum geti staðið til boða að leggja einhvern húsnæðissparnað inn skattfrjálst með þessum hætti. Ætli það verði nú margir sem búa í félagslegu leiguhúsnæði sem geta tekið 4 prósent af launum sínum til hliðar í einhvern svona húsnæðissparnað? Þetta er bara gert til að blása aðgerðina upp og telja okkur trú um að þetta nái til 80% heimila í landinu. Að sjálfsögðu verður það ekki þannig. Þetta er miklu þrengri hópur sem fær þarna úrlausn.“

Verðbólgan éti upp allan ávinning

Seðlabankinn telur mögulegt að sérfræðihópur ríkisstjórnarinnar hafi vanmetið áhrif skuldaaðgerðanna á verðlagsþróun. Steingrímur tekur undir þær áhyggjur og óttast að verðbólgan muni éta upp allan ávinning heimila. „Við gætum fengið býsna harkalegan bakreikning í hausinn. Ekki bara verðbólguna sem slíka. Ef hún færi aðeins upp um eitt til tvö prósent þá bítur það í á hverju ári. Ef að Seðlabankinn teldi sig knúinn í framhaldinu til þess að hækka vexti þá er það mjög neikvætt fyrir atvinnulífið og alla skuldahliðina í hagkerfinu,“ segir Steingrímur og telur nauðsynlegt að meta nákvæmlega áhrif aðgerðanna.

Þá segir Steingrímur að fjármögnunin, þ.e. það sem snertir skattaafslátt í tengslum við séreignasparnaði sé einnig eitthvað sem verði að skoða. Í raun séu stjórnvöld að ýta vandanum inn í framtíðina. „Við erum að ýta þessum hluta vandans, þessum hluta byrðanna yfir á skattgreiðendur framtíðarinnar, þó nokkuð inn í framtíðina. Þetta gætu orðið um 40 milljarðar króna. Sveitarfélögin eiga sérstaklega mikið undir þarna vegna þess að kerfið okkar er þannig að ríkið tryggir sveitarfélögum fullt útsvar og bætir það sem upp á vantar.“

Niðurlægjandi málfutningur

Steingrímur gagnrýnir ríkisstjórnina fyrir að draga úr framlögum til þróunaraðstoðar. Forystumenn ríkisstjórnarinnar hafa sagt að það sé nauðsynlegt að lækka þróunarstyrki til að efla heilbrigðisþjónustuna. „Er það samboðið íslensku þjóðinni? Vill hún að þessu sé stillt upp þannig af nauðhyggju stjórnmálamönnum að við verðum að velja á milli þess að reyna sýna lit í því að þoka okkar þróunaraðstoð upp á við eða reka Landspítalann. Við erum ekki svo fátækir Íslendingar,“ segir Steingrímur og gagnrýnir að þetta sé sett fram með þessum hætti. „Mér finnst þetta óboðleg tenging. Hún er niðurlægjandi fyrir þjóðina og það sjá það allir að þetta er ekki svona,“ segir Steingrímur.

Viðtalið við Steingrím er hægt að sjá í þættinum Pólitíkin á Vísi.