ÁTVR þegar hafnað keimlíkum drykkjum

Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins (ÁTVR) hefur nokkrum sinnum beitt heimild sem verslunin hefur til að hafna því að taka í sölu vörur sem eru í umbúðum sem eru taldar of líkar umbúðum annarrar vöru.

„Það hefur komið fyrir að við höfum hafnað vörum,“ segir Einar S. Einarsson, framkvæmdastjóri sölu- og þjónustusviðs ÁTVR. Hann segir ekki um mörg tilvik að ræða, og segir að í nokkrum tilvikum hafi framleiðendum verið boðið að breyta umbúðum svo þær þyki ekki of líkar öðrum vörum.

Í reglugerð sem gilt hefur um innkaup ÁTVR frá árinu 2011 segir: „ÁTVR er heimilt að hafna vöru sem er keimlík annarri vöru á markaði.“

Í frumvarpi sem fjármálaráðherra lagði fyrir Alþingi nýverið, og er nú til umfjöllunar hjá efnahags- og viðskiptanefnd, er orðalaginu breytt. Í frumvarpinu er orðalagið svona: „ÁTVR er heimilt að hafna áfengi ef umbúðir þess líkjast í helstu meginatriðum öðrum vörum sem boðnar eru til sölu eða auglýstar á almennum markaði hér á landi, svo sem með notkun sama forms, umbúðaefnis, vörumerkis, myndmáls, texta, litavals eða leturgerðar.“

Einar segir að með þessu sé verið að skerpa á því ákvæði sem unnið hafi verið eftir frá árinu 2011, en ÁTVR telji ekki að verið sé að gera miklar breytingar.

„Þarna er verið að krydda orðalagið,“ segir Sigurður Bernhöft, framkvæmdastjóri heildsölunnar HOB vín. Hann segir EFTA-dómstólinn hafa komist að þeirri niðurstöðu að ÁTVR hafi ekki þessar heimildir til að hafna því að selja tegundir. Nú virðist þingmenn ætla að reyna að hafa álit EFTA-dómstólsins að engu með því að breyta orðalagi ákvæðisins.

„Það er ekki boðlegt að leggja svona hroða fyrir þingið endalaust,“ segir Sigurður.

ÁTVR hafnaði því að taka áfenga sangríu frá fyrirtækinu Don Simon, sem HOB vín flutti inn, í sölu á síðasta ári. Sangrían var í fernum, og þótti stjórnendum ÁTVR umbúðirnar minna svo á umbúðir „saklausra ávaxtasafa“ að „augljós ruglingshætta skapist“. Þá þóttu myndir af „heilnæmum ávöxtum“ ekki við hæfi á áfengisumbúðum.

Sigurður óttast að fái ÁTVR vald til að taka ekki í sölu tegundir sem þyki á einhvern hátt líkar tegundum sem nú séu í sölu, til dæmis léttölstegund sem svipi til bjórtegundar, geti það leitt af sér ýmis vandamál.

Þannig gæti áfengisinnflytjandi ákveðið að hætta að flytja inn léttöl sömu tegundar og hann sé með í sölu í ÁTVR. Þá gæti í raun hver sem er flutt inn óáfengu vöruna í krafti EES-samningsins. Þá hafi ÁTVR heimild til að taka úr sölu bjór innflytjandans byggt á því að alls óskyldur aðili hafi tekið allt aðra vöru í sölu í stórmarkaði.

Sigurður segir einnig óboðlegt að í ákvæðum laganna þar sem ÁTVR fái heimildir til að taka ekki vöru í sölu til dæmis vegna þess að hún innihaldi koffein sé ákvæðið orðað þannig að ÁTVR sé „heimilt“ að taka vöruna ekki í sölu. Það þýði að ÁTVR fái að taka geðþóttaákvarðanir um hvort vörur séu þóknanlegar, í stað þess að lögin banni eitthvað eða leyfi það.

Vilja bætur fyrir tapaða framlegð

Tekist er á um tjón heildsölunnar HOB vín vegna þeirrar ákvörðunar ÁTVR að neita að taka síder-drykki sem fyrirtækið flytur inn í sölu fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur. Banninu var hnekkt með dómi héraðsdóms í desember í fyrra, og hefur dómkvaddur matsmaður nú fengið það verkefni að meta það tjón sem hlaust af ákvörðun ÁTVR.

„Við gerum kröfu um tapaða framlegð fyrir þau ár sem varan var ekki í sölu,“ segir Sigurður Bernhöft, framkvæmdastjóri heildsölunnar HOB vín. Hann segir að varan hafi ekki fengið inni í verslunum ÁTVR í þrjú ár, og á meðan hafi aðrar tegundir náð fótfestu og markaðsstöðu.

Drykkjunum var hafnað þar sem teikningar á umbúðunum þóttu klámfengnar. „Þetta er trúlega það grófasta sem ég hef upplifað í samskiptum mínum við ÁTVR,“ segir Sigurður.