Með hvað er verið að sýsla?

Það er ekki að ástæðulausu sem almennir borgarar taka upp pennann og skrifa um heilbrigðismál á þann hátt sem gert hefur verið undanfarna mánuði og ár.

Í grein starfsmanna landlæknisembættisins þann 26. mars síðastliðinn, sem m.a. Geir landlæknir skrifar undir, eru nefndar áhyggjur heilbrigðisstarfsfólks vegna niðurskurðar og aukins álags en bent á að það megi nú ekki gleyma því að þjónustan sé alltaf jafn góð eða betri. Því til staðfestingar er m.a. nefnt að á Íslandi er heilbrigðisþjónustan metin sú þriðja besta í Evrópu árið 2012.

Sú „staðreynd“ er reyndar umhugsunarverð og var kveikjan að þessari grein. Hvernig er heilbrigðisþjónusta metin í hverju landi? Af eigin reynslu og í samtölum mínum við fólk sem sent hefur kærur til landlæknis hefur komið fram að þeim hefur nokkrum verið vísað frá embættinu án viðeigandi rökstuðnings.

Hér er á ferðinni ákveðinn talnaleikur sem sýnir færri óánægða en ella. Sami leikur er uppi á borðinu þegar landlæknir gefur kærum sama málsnúmer og búið er að afgreiða og loka hjá embættinu. Þá er um að ræða sama sjúklinginn eða aðstandendur hans en málefnið alls ótengt fyrstu kærunni.

Alvarlegur blekkingarleikur Ef þetta eru markviss vinnubrögð í langan tíma er ljóst að alvarlegur blekkingarleikur er í gangi. Í þessu sambandi er rétt að geta þess að illa afgreidd kvörtunarmál vinda yfirleitt upp á sig og sjúklingurinn fær í framhaldinu slæma eða enga þjónustu. Á það bæði við innan heilbrigðisþjónustunnar og embættis landlæknis.

Hversu stór er þessi ósýnilegi hópur óánægðra sjúklinga og aðstandenda þeirra? Orðræðan „Ekki leita að sökudólgum“ fer hátt í umræddri grein. Kemur þar fram að neikvætt sé að sópa kvörtunarmálum undir teppið á sama tíma og það er frekar vanþróað að leita að sökudólgum. Betra sé að spyrja „Hvað gerðist?“ í stað þess að spyrja „Hverjum er það að kenna?“. Á sama tíma og landlæknir sópar „sökudólgum“ undir teppið segir hann að óánægja sjúklinga sé einungis vegna „ágalla í skipulagi“ heilbrigðisþjónustunnar. Hvað þýðir þetta?

Er sökudólgurinn þá ekki sá sem skipuleggur þjónustuna? Fyrir hverja er embætti landlæknis? Er það eingöngu til fyrir stjórnendur heilbrigðisþjónustunnar sem ítrekað þagga niður óánægjukvabb og kvartanir? Er það til fyrir heilbrigðisstarfsfólk sem óttast eðlilega mest af öllu að vera úthrópað sem sökudólgar og þurfa að axla ábyrgð stjórnenda sinna og yfirmanna?

Með því að þagga markvisst niður óánægjuraddir lærir enginn af þeim mistökum sem óhjákvæmilega verða í þjónustunni. Vandamál skjólstæðinga kerfisins hrannast aftur á móti upp og verða óviðráðanleg. Þeir sem lenda í slíku fara smátt og smátt að tortryggja heilbrigðisstarfsfólk og þjónustuna sem í boði er. Embættismönnum finnst það aftur á móti alveg í lagi.

Í lagi svo lengi sem sökudólgurinn finnst ekki, þeir geti áfram valið hvaða kvartanir eru teknar til skoðunar og þannig haldið áfram að sýna fram á flottar tölur á heimsmælikvarða. Höfundur er áhugamaður um réttláta málsmeðferð sjúklinga innan stjórnsýslunnar.